MSnieuws bericht geregeld over onderzoeksnieuws dat extra aandacht verdient. In deze eerste aflevering van dit jaar gaat het over een aantal interessante onderzoeksrapporten die in de maanden december 2025 tot maart 2026 zijn uitgekomen.
Twijfels over nut glutenvrij dieet
Een opvallend MS-onderzoek in de afgelopen maanden betreft een Turkse studie bij vrouwen met RRMS naar het nut of onnut van een glutenvrij dieet. Mede opvallend omdat het onderzoeksrapport de indruk wekt dat een glutenvrij dieet het ‘functieverlies’ van vrouwen met RRMS iets kan verminderen. Of zoals de onderzoekers stellen “de invaliditeit verbeteren.“ Maar daar zijn twijfels bij te zetten. Want op de keper beschouwd blijkt het te gaan om een heel kleinschalige studie bij slechts 54 vrouwen. En was hun uiteindelijk gemeten verbetering na zes maanden glutenvrij dieet slechts 0,24 op de bekende EDSS-schaal. Dat is de medische schaal van 0 tot 10 om de ernst van beperkingen van mensen met MS te meten.
Bovendien tekent biomedisch ingenieur en voorzitter van de Stichting MS in Beeld Bram Platel desgevraagd aan: “Het gaat om een studie waarbij deelnemers zelf konden kiezen of ze een glutenvrij dieet wilden volgen. Dat maakt het lastig om conclusies te trekken: mensen die gemotiveerd zijn om zo’n dieet vol te houden, verschillen vaak al op meerdere punten van mensen die dat niet willen.” Ook de tegenwerping dat gluten juist wel eens slecht zouden kunnen zijn voor mensen met MS is op basis van dit onderzoek nauwelijks aan te tonen volgens hem. Jop Mostert, voorzitter van de Medische Adviescommissie van MS Vereniging Nederland, deelt de mening van Bram Platel. “Je moet je afvragen of je patiënten hier niet mee in verwarring brengt.”
Hoewel er geen specifiek dieet voor MS bestaat, wordt aangenomen dat gezonde voeding helpt bij het beheersen van de symptomen en het vertragen van de achteruitgang van ‘functieverlies’. Sommige mensen met MS kiezen ervoor om gluten, een eiwit dat voorkomt in tarwe, gerst en rogge, uit hun voeding te schrappen. Maar bewijst dat dit helpt is er dus nog niet.
Roche maakt haast met lancering fenebrutinib
Het farmaceutisch bedrijf Roche gaat haast maken met de lancering van fenebrutinib als middel tegen zowel Relapsing MS (RMS) als Primair Progressieve MS (PPMS). Fenebrutinib is een zogeheten BTK-remmer, een medicijn dat het enzym Bruton’s Tyrosine Kinase (BTK) blokkeert. Daarmee is invloed uit te oefenen op de activiteit van immuuncellen die een rol spelen bij MS. BTK-remmers richten zich niet alleen op acute ontstekingen, maar mogelijk ook op de smeulende progressie die achter veel langetermijnschade zit. Daarom worden ze onderzocht als behandeling voor MS.
Na de presentatie op 7 februari tijdens een forum van het Amerikaans Comité voor Behandeling en Onderzoek van MS (ACTRIMS) – zie ons bericht hierover – heeft Roche op 2 maart bekend gemaakt dat intussen drie grootschalige studies met patiënten positief zijn afgerond. De volledige studieresultaten worden gepresenteerd op de jaarvergadering van de Amerikaanse Academy of Neurology (AAN) van 18 tot 22 april in Chicago en tegelijk ingediend bij de Amerikaanse toezichthouders. Naar verwachting duurt goedkeuring in Europa daarna nog wel tot 2028
20-jarig jubileum PROUD
In 2026 viert de PROUD‑studie het 20-jarig jubileum. PROUD staat voor een uitgebreid, langlopend onderzoek waarvan het initiatief is genomen door de in 2019 overleden neuroloog prof. dr. Rogier Hintzen. Hij was oprichter en directeur van het, MS Centrum Rotterdam (ErasMS) en onder meer hoofd van het Nationaal Kinder MS Centrum.
Met PROUD volgen onderzoekers van het Erasmus MC, samen met ziekenhuizen in de regio, sinds 2006 honderden deelnemers vanaf hun eerste MS‑achtige klachten. Zij krijgen jarenlang geregeld neurologisch onderzoek, MRI‑scans, bloed‑ en soms hersenvochtonderzoek en moeten vragenlijsten invullen. Al deze gegevens samen vormen een databank die helpt om patronen te herkennen in het ontstaan en verloop van MS. In de twintig jaren dat het onderzoek loopt zijn waardevolle inzichten opgedaan die direct bijdragen aan betere zorg voor mensen met – een vermoeden van – MS.
Het onderzoek wordt onder meer bekostigd door de Erasmus MC Foundation. Op de site van deze organisatie noemt drs. Cato Corsten – die op dit onderwerp wil promoveren – enkele belangrijke inzichten die zijn opgedaan in twintig jaar PROUD. Een zo’n inzicht is dat de kans om MS te krijgen – en het verloop van de ziekte daarna – waarschijnlijk door verschillende biologische processen wordt bepaald. “De resultaten laten zien dat mensen met MS in de familie vaker genetische risicofactoren hebben. Maar opvallend genoeg verliep de ziekte niet sneller of ernstiger dan bij mensen zonder MS in de familie.”
Onderzoek naar ’visiospatieel geheugen’
Een vierde interessant onderzoeksnieuwtje betreft de mogelijke invloed van langzamere informatieverwerking op het zogeheten visiospatieel geheugen.
Dit onderzoek is uitgevoerd door wetenschappers die banden hebben met het MS Centrum Amsterdam. Visiospatieel geheugen is een verzamelnaam voor het onthouden van beelden en plekken. Vertraagde informatieverwerking is een veel voorkomende cognitieve klacht bij MS. In totaal deden 92 mensen met MS en 29 mensen zonder MS aan dit onderzoek mee, met testen voor de snelheid van informatieverwerking en voor het geheugen. Bij mensen zonder MS had de snelheid van informatieverwerking geen invloed op het onthouden van beelden en plekken, bij mensen met MS wel.
Een voorbehoud dat de onderzoekers maken is dat aan dit onderzoek alleen deelnemers met MS meededen die last hadden van cognitieve klachten. Deze resultaten gelden daarom niet voor iedereen met MS. Daarvoor is meer onderzoek nodig. Meer over dit onderzoek is te lezen op de website MS.nl, een gezamenlijk platform van MS Vereniging Nederland, de Stichting MS Research en de Stichting Nationaal MS Fonds.
Redactie MSnieuws
Bronnen onder meer:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41205557
https://www.roche.com/media/releases/med-cor-2026-03-02
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41614703
En na advisering door voorzitter dr. Jop Mostert van de Medische Adviescommissie van MS Vereniging Nederland en dr. ir. Bram Platel, biomedisch ingenieur en iemand die zelf MS heeft, voorzitter van de Stichting MS in Beeld en redactielid van het blad MenSen en de rubriek MSnieuws van MS Vereniging Nederland.