Het zogeheten preferentiebeleid, waarmee zorgverzekeraars de voorkeur vastleggen voor de goedkoopste versie van bepaalde medicijnen, botst soms met de belangen van patiënten. Onder hen ook mensen met MS. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van het medicijn dimethylfumaraat. Veel mensen met RRMS die dit middel krijgen voorgeschreven merken namelijk dat de fabrikant ervan nog wel eens wisselt. Oorspronkelijk was het alleen verkrijgbaar als Tecfidera van Biogen. Daarvoor zijn nu diverse – goedkopere – alternatieven. Meestal geeft dit geen problemen, maar het komt ook voor dat patiënten hinder krijgen van de medicijnwissel.
Reden voor de MS-werkgroep van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN) dit punt te agenderen voor de zogeheten Ronde Tafel MS. Dit is een door het Zorginstituut Nederland (ZIN) ingesteld overlegorgaan ter verbetering van de kwaliteit van de MS-zorg. In dit orgaan zitten, naast mensen van het ZIN zelf, onder meer de MS-werkgroep NVN, MS Vereniging Nederland, de zorgverzekeraars en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
Dr. Bob van Oosten, voorzitter van de MS-werkgroep NVN – als neuroloog verbonden aan het MS Centrum Amsterdam – zegt in beginsel voor een beleid te zijn om de kosten van geneesmiddelen beheersbaar te houden. Dat is volgens hem uiteindelijk ook in het belang van mensen met MS. “Maar wij zouden wel graag zien dat verzekeraars de flexibiliteit hebben om op individuele basis af te wijken.”
In de praktijk blijkt dit dikwijls nogal moeilijk. Bob van Oosten: “Een collega van mij kreeg te horen dat de patiënt pas Tecfidera vergoed zou krijgen als de bijwerkingen ook gezien zouden worden bij nog twee andere merken dimethylfumaraat, die eerst geprobeerd moesten worden. Dat is dan wel problematisch.”
10% meer voorkeursmedicijnen
Het preferentiebeleid houdt in dat zorgverzekeraars per werkzame stof kunnen bepalen welke producten ten laste komen van de basisverzekering. Uit onderzoek van de combinatie Kompas in Zorg/BS Health Consultancy, die zich onder meer bezighoudt met het verzamelen van data over diverse zorgonderdelen, blijkt dat de zorgverzekeraars dit beleid bij steeds meer medicijnen toepassen. Zo is in een jaar tijd het aantal voorkeursmedicijnen met ongeveer 10% gestegen, van 712 middelen in 2025 naar 783 middelen in 2026.
Het onderzoek laat ook zien dat er tussen de verzekeraars verschillen zijn. Zo hebben Menzis en Zilveren Kruis het hoogste aandeel in de voorkeur voor alternatieve middelen.
Natalizumab
Mogelijk dat ook bij de afweging voor een middel met de werkzame stof natalizumab de kosten een rol kunnen gaan spelen. Natalizumab wordt gebruikt bij zeer actieve RRMS. Oorspronkelijk was het alleen beschikbaar als Tysabri van de farmaceut Biogen. Maar inmiddels is er ook Tyruko van de farmaceut Sandoz. Beide middelen zijn verkrijgbaar per infuus. Bovendien is er sinds kort ook een injectieversie van Tysabri (zie ons bericht hierover). Volgens het Farmaceutisch Kompas (FK) zijn de prijzen van alle infusen met natalizumab nagenoeg gelijk: bijna € 1400 per stuk. De injecties met Tysabri kosten volgens de prijslijsten weliswaar de helft, maar daarvan zijn er per behandeldag wel twee nodig.
Volgens voorzitter Jop Mostert van de Medische Adviescommissie van MS Vereniging Nederland zijn de prijzen in het Farmaceutisch Kompas echter en is het niet wat in werkelijkheid betaald wordt. Het ziekenhuis moet als regel met de fabrikant van verschillende middelen een prijs uitonderhandelen over de medicijnen. Deze onderhandelingen vinden met elke fabrikant en met elke zorgverzekeraar plaats. “Dit leidt ertoe dat bij het voorschrijven van sommige middelen ziekenhuizen geld bij moeten leggen en bij andere middelen iets overhouden. En dat kan dus per ziekenhuis verschillen.”
Duidelijkheid gevraagd
De Patiëntenfederatie Nederland – MS Vereniging Nederland is er lid van – is intussen medeondertekenaar van een open brief op 13 januari aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Tweede Kamer over de medicijnprijzen. Die brief vraagt farmaceuten te dwingen tot meer duidelijkheid over de prijsopbouw van nieuwe medicijnen. “Om zo te zorgen voor eerlijke en betaalbare zorg voor patiënten”, aldus de Patiëntenfederatie.
Volgens de ondertekenaars van de brief zijn de prijzen van nieuwe medicijnen vaak extreem hoog, zonder dat precies duidelijk is hoe de prijzen tot stand komen. “De hoge uitgaven aan medicijnen drukken zwaar op het zorgbudget en verdringen andere belangrijke zorg”, aldus de brief. Het komt zelfs voor dat sommige medicijnen zo duur zijn dat ze niet door de zorgverzekeraar worden vergoed. Initiatiefnemer van de brief is de stichting Wemos die zich inzet voor de verbetering van de gezondheidszorg wereldwijd, mede door middel van beïnvloeding van het overheidsbeleid.
Redactie MSnieuws
Bronnen: voorzitter dr. Bob van Oosten van MS-werkgroep NVN en voorzitter Jop Mostert van de Medische Adviescommissie van MS Vereniging Nederland plus
https://www.skipr.nl/nieuws/zorgverzekeraars-breiden-preferentiebeleid-medicijnen-uit
https://kompasinzorg.nl/resources/docs/factsheet-preferentiebeleid-zorgverzekeraars-2026.pdf
https://www.patientenfederatie.nl/nieuws/maak-geen-geheim-van-mijn-medicijn