In de eindfase van de verkiezingsstrijd kan het voor mensen met MS waardevol zijn te weten welke partijen zeggen zich de komende jaren extra te willen inspannen voor de zorg van mensen met een beperking of chronische ziekte als MS.
De twee debatten die speciaal over de zorg gingen – georganiseerd door patiëntenorganisaties en zorgorganisaties – leverden daarover echter weinig zekerheid op. Zowel tijdens het ‘Landelijk Gehandicaptendebat’ op 16 oktober als het ‘Grote Zorgdebat’ op 21 oktober – beide in Utrecht – waren er namelijk veel beloften te horen maar weinig garanties als het gaat om uitvoering van die voornemens. Wel kwamen grote verschillen naar voren in hoeveel geld partijen voor de zorg willen uittrekken en over de rol van de overheid in het zorgstelsel.
Landelijke Gehandicaptendebat
Aan het Landelijk Gehandicaptendebat werd deelgenomen door politici van acht partijen: GroenLinks/PvdA, VVD, CDA, D66, SP, Partij voor de Dieren, BBB en ChristenUnie. Ook de PVV was uitgenodigd maar die was niet op de uitnodiging ingegaan.
In het debat zette de VVD in op “zelfredzaamheid van mensen met een ziekte of handicap en het stimuleren van werkgevers tot een inclusiever personeelsbeleid.”
Het CDA legde uit waarom het de bezuinigingen op gehandicaptenzorg na 2025 niet wegstemde: ze hebben het niet laten doorrekenen door het Centraal Planbureau (CPB) en kunnen daarom niet definitief zeggen dat ze de bezuinigingen schrappen. Doorrekenen door het CPB betekent dat het planbureau de budgettaire en economische gevolgen van die plannen analyseert. Het CDA heeft niet de keus gemaakt om bezuinigingen op de gehandicaptenzorg te stoppen. Dus kon het nu niet een ander standpunt innemen.
D66 en BBB gaven aan dat afschaffen van eigen bijdragen niet zomaar mogelijk is. Verder vond iedereen behalve het CDA het geven van boetes aan organisaties die niet toegankelijk zijn een goed idee.
Lisa Westerveld (GroenLinks-PvdA) wees op de mensenrechten die aan zorg gekoppeld zijn: “De zorg is zo lang afgebrokkeld. Alleen rijke mensen kunnen meer zorg inkopen. Terwijl we daar gewoon afspraken over hebben gemaakt in het VN-verdrag Handicap. Het gaat niet om randvoorwaarden, maar om mensenrechten”. Ook de andere partijen erkenden dit en zeiden te willen samenwerken om deze mensenrechten te waarborgen.
Verschillen tussen gemeenten
Alle partijen keurden de grote verschillen af die er zijn tussen gemeenten bij het aanvragen van zorg of ondersteuning. Net als het moeten inleveren van persoonlijke hulpmiddelen bij verhuizing naar een andere gemeente. Er werd gepleit voor een landelijk basisniveau voor voorzieningen die door gemeenten worden geleverd. De meeste politieke partijen, uitgezonderd de VVD, zeiden daar ook serieus mogelijkheden toe te zien. Wel wil de VVD, zoals de andere partijen, dat hulpmiddelen van mensen zelf blijven als ze verhuizen naar een andere gemeente.
De boodschap van de organiserende koepelorganisatie Ieder(in) – waarvan MS Vereniging Nederland lid is – en Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) – richting de politici na afloop van dit debat was: “Investeer in mensen zodat zij hun waardevolle bijdrage kunnen leveren, in plaats van hen steeds te zien als kostenpost.” Directeur Deborah Lauria van Ieder(in) benoemde daarbij ook concrete zaken die snel kunnen worden geregeld met een nieuw kabinet. “Niet opnieuw eigen bijdragen bij Jeugdzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Wmo, en verlaging daarvan bij de Wet langdurige zorg, de Wlz. En de kostendelersnorm onmiddellijk stoppen”. De kostendelersnorm regelt dat de hoogte van een uitkering lager wordt als een uitkeringsgerechtigde samenwoont met anderen van 27 jaar of ouder.
Grote Zorgdebat
In het Grote Zorgdebat – georganiseerd door 23 zorgorganisaties met voorop de artsenorganisatie KNMG – discussieerden 6 politieke partijen: PVV, GroenLinks-PvdA, VVD, D66, CDA en SP over drie thema’s: ‘werken in de zorg’, ‘de wachtlijsten’ en ‘preventie’. Kernvraag in het zorgdebat was: “Zorgt afschaffen van het eigen risico voor langere wachttijden in de zorg?”
De tegenstanders van het afschaffen of in elk geval verlagen van het eigen risico (PVV, SP en GroenLinks-PvdA) denken dat de zorg daardoor zal volstromen en de wachtlijsten flink oplopen. SP-Kamerlid Sarah Dobbe noemde dat onzin. “Het zijn nog altijd de huisartsen die beslissen wie wordt doorverwezen.” Oud PVV-staatssecretaris Vicky Maeijer betoogde dat mensen die zorg mijden de zorg later alleen maar duurder maken.
D66-Kamerlid Wieke Paulisma wees de PVV erop dat de partij in het vorige kabinet het eigen risico wilde halveren, maar daarin niets heeft bereikt. Zij stelde dat D66 het eigen risico wil halveren voor mensen met een chronische ziekte of beperking. Een stelling die overigens niet is terug te vinden in het D66-programma of de doorberekening daarvan door het Centraal Planbureau (zie ook ons bericht).
Als het eigen risico verdwijnt, lopen de wachttijden in de zorg niet per se op, zoals sommigen denken, aldus SP en PVV. Ze willen van het eigen risico af omdat het bedrag voor veel mensen te hoog is. Ook vrezen ze dat mensen nu zorg gaan mijden. Volgens de doorrekeningen van het CPB loopt het eigen risico bij CDA, VVD, Volt en JA21 op tot 440 euro. Die partijen zeggen dat dat nodig is omdat de zorg anders op termijn onbetaalbaar wordt en toekomstige generaties minder goede zorg krijgen. Volgens Julian Bushoff van GroenLinks-PvdA moeten de oplopende zorgkosten op een andere manier verdeeld worden “omdat die voor veel mensen als een molensteen om hun nek hangen.” Zijn partij wil daarom het eigen risico voor iedereen halveren.
Tenslotte zeiden alle partijen meer aandacht voor preventie te willen.
Redactie MSnieuws
Bronnen onder meer:
https://www.vgn.nl/achtergrond/terugkijken-het-landelijk-gehandicaptendebat-2025
Op diverse sites zijn overzichten te vinden van hoe politieke partijen denken als het gaat om zorg. MS Vereniging Nederland kreeg er onder meer een toegestuurd van de landelijke organisatie Zuster Jansen Thuiszorg: https://www.zusterjansen.nl/standpunten-zorg-politieke-partijen/