Datum: zaterdag 19 oktober 2024
Locatie: Buurhoes te Ten Boer
Aanwezig: ongeveer 60 personen, incl. de spreker
Spreker: neuroloog Katalin Horvath
Onderwerp: Positieve effecten van leefstijlaanpassingen bij patiënten met MS.
De voorzitter heet om 10.30 uur eenieder welkom en doet een aantal huishoudelijk mededelingen:
- Rond 11 uur is er een pauze.
- Er staan dozen op tafel voor een vrijwillige donatie.
- Er ligt een formuliertje (voor informatie) bij de kopjes. Graag invullen en laten liggen.
- Er is ook dit keer een livestream. Dus ook voor deze gasten: hartelijk welkom!
- De presentatie is opvraagbaar bij het secretariaat: groningen@msvereniging.nl
Het woord is aan Katalin Horvath:
Zij komt oorspronkelijk uit Hongarije. Ze is arts en heeft wetenschappelijk onderzoek gedaan in Haren. Ze heeft gewerkt in het UMCG. En sinds 2010 werkt ze bij Treant in Emmen en Stadskanaal. Haar aandachtsgebied is MS en ze is zeer geïnteresseerd in leefstijl.
Haar doel vandaagiskennisoverdracht en tips geven over wat je thuis zelf kunt doen!
Inhoud presentatie:
- Leefstijl in het algemeen / leefstijlgeneeskunde
- Blue zones
- 6 leefstijlpijlers
- MS en omgevings- / leefstijl-factoren
- Waarom is leefstijl een hype?
Er is een opmars van westerse ziektes (overgewicht, hoge bloeddruk en suikerziekte) en toename van kunstmatig leven (kunstlicht, veel computerwerk). De kennis over leefstijleffecten wordt breder, het microbioom wordt ontdekt en de functie van slaap wordt erkend.
Leefstijlgeneeskunde heeft z’n basis in Finland en de VS. Het is een onderdeel van de geneeskunde-opleiding. In Nederland zit het in de basisverzekering.
Leefstijlinterventie toepassen waar mogelijk, medicatie voorschrijven waar nodig.
- Blue Zones:
Men ontdekte dat in bepaalde gebieden de leeftijd hoog ligt (allemaal rond de evenaar): Sardinië, Griekenland, Japan, Californië en Costa Rica. De volgende factoren spelen hierin een rol: sociaal netwerk, gezonde voeding, ontspanning en voldoende bewegen.
- Zes Leefstijlpijlers om aandacht aan te schenken:
1. Gezonde voeding
2. Meer bewegen, minder zitten
3. Stress management
4. Verbeteren slaapkwaliteit
5. Terugdringen roken en alcohol
6. Gezonde relaties / zingeving
De vereniging Arts en Leefstijl heeft een ‘leefstijlroer’ gemaakt, dit kun je als hulpmiddel gebruiken bij je gesprek met de behandelaar of MS-verpleegkundige. Mocht het uiteindelijk niet lukken om je leefstijl aan te passen, dan zijn er evt. medicijnen of een maagverkleining (in geval van ernstig overgewicht).
- Leefstijl(pijlers) en MS
Het is nog steeds niet duidelijk hoe MS ontstaat. Naast genetische aanleg (kwetsbaarheid), spelen ook omgevingsfactoren een rol (o.a. nachtwerk, overgewicht, verstuivers, herpesvirus, nierschade). Beschermend kúnnen zijn: vitamine D, nicotine (niet door de longen), koffie, alcohol (niet bij jongeren).
Bijkomende ziektes kunnen slechte invloed hebben op je MS. Deze dus ook aanpakken (vnl hart- en vaatziekten).
De zes leefstijlpijlers (en hun relatie tot MS):
- Gezonde voeding
- Diëten: boodschap is dat een mediterraan dieet het beste is. In het mediterraans gebied komt MS minder vaak voor! Voeding mag geen bron van stress zijn. Een dieet kan niet een MS behandeling vervangen.
- Onderzoeken: kun je bij een gezonde leefstijl MS voorkomen?
De gedachte is dat een dieet ontstekingen in het zenuwstelsel beïnvloedt door veranderingen in het darmbioom (zie uitleg van ‘microbioom’ in de presentatie).
- Adviezen:
Mediterraans dieet = gevarieerd / onbewerkt / meer plantaardig / vezelrijk / vocht / rust voor darmen.
Vitamine D in ieder geval 1x laten meten als startwaarde! Vitamine D vermindert MS ziekteactiviteit na diagnose 1e MS-schub. Volgens groot onderzoek in Frankrijk kregen mensen zonder vitamine D suppletie 2x zo snel ziekteklachten dan mensen mét vitamine D suppletie.
Er volgt enige discussie met de zaal over het effect van het onderzoek in Frankrijk en Nederland (ivm zonuren). En met of zonder zonnebrandcrème (er is wel mate van blokkering).
Bij botontkalking is advies om calcium + vit.D te gebruiken als combi, maar dan moet je het zelf betalen. Is er via de MS-vereniging een brede actie mogelijk om dit te veranderen?
- Verbinding
- Met jezelf, alles wat jij belangrijk vindt, maar vooral ook jezelf oké vinden
- Met mensen waar jij energie van krijgt
- Breng tijd door met dierbaren
- Sluit aan bij een hobby-, sport- of vrijwilligers-vereniging
Zingeving:
Waar jij ’s ochtends voor uit je bed komt, waar jij blij van wordt en energie van krijgt:
- Wat doe ik graag en waar krijg ik energie van?
- Welke bezigheden zorgen ervoor dat ik de tijd vergeet?
- Als ik nog maar kort te leven heb, waar zou ik dan nu mijn tijd in stoppen?
- Wanneer ben ik trots op mezelf en waar ben ik goed in?
- Alcohol:
Niet meer dan 1 eenheid per dag en niet alle dagen.
Er is vooralsnog geen duidelijke relatie aangetoond tussen alcohol en beloop van MS.
Roken:
Verhoogt risico op MS met 50% en het versnelt het proces. Meer kans op verergering motorische vaardigheden en/of angst. Hoe meer roken, hoe meer beperkingen.
Waarschijnlijk meest relevante leefstijl-risicofactor!
– – – – – PAUZE – – – – – – –
- Slaap:
Slaapproblemen komen voor bij 50-75% van de MS patiënten. Slaap verdient dus extra aandacht bij MS! We brengen een derde deel van ons leven door in een toestand van fysieke rust.
Als je behoefte aan slaap hebt opgebouwd, ga rusten (rusten of slapen, max een uur)!
Slaap is een complexe hersentoestand. Je kunt het meten middels een EEG, EOG en EMG.
Het slaap-waak ritme wordt gestuurd door een interne hersenklok. Deze vertelt de hersenen wanneer het tijd is om te slapen en tijd is om wakker te worden.
Cellen in de retina signaleren het blauwe licht. Als je ’s morgens slecht wakker wordt, zorg dan voor meer licht in de ochtend en minder licht in de avond. De dagelijkse hoeveelheid slaap neemt geleidelijk af tijdens het leven. Op latere leeftijd is slaap minder diep en meer gefragmenteerd.
Slaap is essentieel voor hersenen:
- schoonspoelen van de hersenen (afvoer afvalstoffen)
- het reguleren van de sterkte van neuronale verbindingen (efficiëntie van overdracht)
De functies van slaap zijn veel! Ondersteunen van het immuunsysteem, groei en ontwikkeling, herstel van de volwassen hersenen, verwijderen van afvalstoffen, nodig voor leren en geheugenvorming en belangrijk voor regulatie van emoties.
Chronisch tekort aan slaap verhoogt de gevoeligheid voor infecties!
Adviezen in het belang van goede slaap:
- maak er tijd voor
- regelmatig slaap-waakritme
- goed geventileerde kamer
- geen koffie, alcohol en zware maaltijden vlak voor het slapen
- laatste uur geen scherm
- juiste licht op het juiste tijdstip (blauw in de ochtend, geen/warm licht in de avond/nacht).
- Beweging / fysieke activiteit
We doen een oefening met RGM (Ronny Gardner Methode). Dit was erg speels en gezellig!
Beweging is voor iedereen gezond voor lichaam en geest (conditie blijft op peil, betere stemming en goed voor de stoelgang).
Bij MS kan afname van kracht en coördinatie ontstaan. Door sporten kun je kracht en coördinatie behouden en minder vermoeid zijn.
Algemene beweegrichtlijn: dagelijks / half uur per dag / minstens 2x per week spier- en botversterkende activiteiten.
Bij fysieke beperking: elke beweging telt, kies zelf een manier van bewegen, maak bewegen een vast onderdeel van je dagelijks leven.
- Ontspanning
Stress en angst verergeren MS-klachten: zwakte en verminderde concentratie.
Stress verlagende activiteiten hebben een gunstig effect op depressie en vermoeidheid bij MS. Meditatie is een veilige en goedkope manier om een depressie te voorkomen.
Conclusie: Wat kan ik zelf doen voor mijn MS:
- Gezonde leefstijl
- Medicatie gebruik volgens voorschrift
- Vitamine D
Nout bedankt Katalin aan het einde van de bijeenkomst met nadruk. Het was een zeer informatieve bijeenkomst. Hij geeft haar een kleinigheid en een bloemetje.
Nout bedankt ook de medewerkers van het Rode Kruis en het Buurhoes met een bloemetje.
Bedankt allen voor de aanwezigheid, ook de live stream-kijkers.
De presentatie is opvraagbaar bij het secretariaat: groningen@msvereniging.nl
Vragen vanuit het publiek:
Vraag: wordt het onderwerp ‘leefstijlaanpassingen’ uitgerold naar alle neurologen?
Antwoord: dit is iets van persoonlijke interesse, maar er wordt steeds meer aandacht aan besteed. Het wordt ook opgenomen in de nascholing.
Vraag: hebben mensen met MS meer last van hart- en vaatziektes?
Antwoord: als je minder mobiel bent, zijn er grotere risico’s. Hogere bloeddruk en hoger cholesterol.
Vraag: heeft u ervaring met Fampyra bij neurologische problemen?
Antwoord: dit is een medicijn dat symptomen bestrijdt. Het verbetert de mobiliteit. Het beïnvloedt het verloop van MS niet.
Vraag: bij patiënt met cognitieve klachten helpt nicotine?
Antwoord: ze is zelf ook ietwat verbaasd. Ze adviseert het niet.
Vraag: hoe voorkom je slecht slapen?
Antwoord: hangt er van af. Indien nodig een slaaptest vragen. Is het MS of iets anders?
Vraag: in gesprek met neuroloog ben je er zelf ook nog!
Antwoord: leefstijlzaken zijn op internet te vinden bij de vereniging ‘Arts en Leefstijl’. Werk met kleine stappen, niet alles tegelijk.