In een kleine informatieronde onder mensen met MS, naar aanleiding van recente publicaties over de bereikbaarheid van NS-stations, zeggen de meeste van hen slechte ervaringen te hebben met het openbaar vervoer (OV). Directe aanleiding: een artikel van 16 december 2024 op de nieuwspagina van omroep RTL met als kop: ‘Soms geef ik op en ga ik terug naar huis’. In dat artikel staat dat reizen met het openbaar vervoer steeds moeilijker wordt voor mensen met een handicap. Volgens belangenorganisatie Ieder(in) – waarvan ook MS Vereniging Nederland lid is – zorgen kapotte liften op treinstations in Nederland voor mensen met een beperking voor zoveel stress dat ze steeds vaker het openbaar vervoer mijden en helemaal niet meer reizen. Daardoor dreigt een sociaal isolement.
‘Beetje te vaak fout gegaan’
Reacties, die de redactie van MS-nieuws krijgt, bevestigen dit beeld. Mensen noemen een aantal redenen om niet met het OV te reizen. Zo zegt Mariëtte Swagerman: “Met het ov durf ik niet meer. Want dan moet de lift op het treinstation het wel doen. Het ov en Valys vind ik eng. Beetje te vaak fout gegaan. Ik raak dan behoorlijk in paniek. Twee jaar geleden moest ik revalideren in centrum Amsterdam. Je kunt daar naartoe met een bus via de zorgverzekeraar. Daar betaal je een eigen bijdrage voor. Dat was echt een drama. Omdat ze te weinig personeel hadden, combineerden ze de rit met Valys en seniorenvervoer, dagjes uit-mensen. Ik moest soms uren omrijden. Via Utrecht naar Amsterdam-Zuidoost.”
Veel gebreken
Als voornaamste reden om niet met het ov te reizen noemen veel mensen dat ze met een rolstoel of rollator dikwijls niet zelf in en uit de bus kunnen komen. En dat er nogal wat gebreken zijn bij tramhaltes en treinperrons. Dat leidt ertoe dat reizigers met een beperking niet meer zelf in en uit een vervoermiddel kunnen komen. Verder blijken de liften geregeld stuk te zijn. Ook het afhankelijk zijn van assistentie zien veel mensen als hinderlijk. Ze willen zelfstandig kunnen reizen en niet steeds moeten vragen om hulp.
Reizen met het ov is een ‘gedoe’ volgens veel mensen, ze zijn bang dat ze ergens stranden. Ze vinden het ov minder betrouwbaar dan een paar jaar geleden. Er vallen steeds ritten uit. Wat extra vervelend is, omdat dat een zware wissel trekt op hun energie. Want ook als je redelijk mobiel bent en niet op wielen reist, is het erg inspannend om met onverwachte situaties om te gaan.
Zware fiets
Mensen die een scootmobiel gebruiken vinden het vaak hinderlijk dat scootmobielen niet passen en toch worden toegestaan in een buurtbus of trein. En probeer – met een handicap – maar eens een zware fiets op het perron of in de trein te krijgen. Nog een punt: Buiten de Randstad zijn er veel minder lijnen, haltes en bestemmingen, waardoor mensen voor de auto kiezen of maar helemaal niet op stap gaan.
Nog iets dat naar voren komt uit de bij de redactie binnengekomen reacties: “oncomfortabele en soms ronduit smerige en mensonterende reisomstandigheden.”
Zoals:
- “dat in Enschedé de wachtruimte is afgesloten, zodat je letterlijk in de kou staat – als je stilzit kun je je moeilijker warmhouden;
- je met je rolstoel vaak in een vieze voorhal tussen de treincoupés moet zitten, naast de tochtende deuren, tussen de fietsen en tegenover de wc;
- je in sommige bussen achteruit moet reizen.”
Veel van deze punten staan ook vermeld in rapportages van het Nederlands College voor de Rechten van de Mens over strijdigheden met het VN-verdrag Handicap.
Betere reisinformatie
Sinds 2021 is er de Europese Toegankelijkheidsrichtlijn, die aangeeft hoe de reisinformatie beter kan worden voor mensen met een handicap. Een voorbeeld daarvan is de reisplanner van de NS waarin je kunt kiezen voor een toegankelijke reis. NS gaat de informatie over een paar maanden opnemen in de reisadviezen op de NS-app.
In de tussentijd kunnen reizigers de informatie al wel vinden op de halte- en stationsviewer van de vervoersorganisatie DOVA. Daarop staat een kaart van Nederland met haltes en stations, waarbij per station de voorzieningen staan aangegeven en of liften buiten werking zijn. De klantenservice van de NS heeft er ook informatie over, net als de reisplanner op ns.nl. En als je in de NS-app op de stationsnaam klikt, zie je informatie over storingen in liften.
Defecte liften
Een ander voorbeeld is de actuele reisinformatie die ProRail vanaf 7 januari 2025 geeft over alle defecte liften op treinstations. Zo kunnen treinreizigers met een handicap vooraf zien of een station toegankelijk is en hun reis daarop aanpassen.
Volgens ProRail heeft de aanpak van defecte liften effect en is het aantal langdurige storingen – langer dan een week – de afgelopen twee jaar gehalveerd. Wat daarbij helpt zijn nieuwe afspraken met leveranciers. Doordat zij meer materiaal op voorraad houden, kunnen storingen beduidend sneller worden verholpen.
Afspraken
ProRail heeft trouwens met de NS afspraken gemaakt voor het geval je door een kapotte lift niet naar of van het perron kan. Dan kun je contact opnemen met de klantenservice van NS op telefoonnummer 030 235 7822. Zij zoeken dan het beste alternatief om je bestemming te bereiken. Dat kan eventueel ook een door NS geregelde en door ProRail betaalde taxi zijn om je naar je bestemming of een ander station te brengen. Volgens Ieder(in) bieden die alternatieven echter geen structurele oplossing, omdat ze volgens ervaringen van reizigers niet in alle gevallen werken.
Liftstoringen zijn ook te volgen via de particuliere website stationsliftstoringen.nl en het account @stationslift op X (het vroegere Twitter).
Redactie MSnieuws
Bronnen onder meer:
https://dova.nu/nieuws/vanaf-heden-realtime-informatie-beschikbaar-over-liften-op-stations
ns.nl
https://www.ad.nl/binnenland/prorail-deelt-voortaan-live-info-over-kapotte-stationsliften~a1deafcc