Over vitamine D en MS is inderdaad veel geschreven. Ondanks al die publicaties is er nog veel onzekerheid over het verband tussen vitamine D en MS. Het staat wel vast dat bij veel mensen bij wie de diagnose MS wordt gesteld, dus aan het begin van de ziekte, de bloedwaarde van vitamine D relatief laag is. Maar dat blijkt ook te gelden bij andere chronische neurologische ziekten met een heel ander ziekte mechanisme zoals de ziekte van Parkinson. De vraag is dus of het lage vitamine D een (mede)oorzaak of een gevolg is van MS.
Een te laag vitamine D gehalte, voor NL wordt dan vaak 50 nm/L aangehouden, kan bij iedereen klachten van vermoeidheid geven. Het is dus ook voor mensen met MS zinvol om daar boven te blijven. Als vitamine D niet alleen een rol speelt bij het ontstaan van MS maar ook nog een rol zou spelen bij de ernst van de ziekte later tijdens het ziektebeloop, zou behandeling met extra vitamine D het ziekte beloop gunstig kunnen beïnvloeden.
Er zijn maar weinig onderzoeken waarin dit ook daadwerkelijk met een gerandomiseerde trial is getest. Alleen met een dergelijk onderzoek, waarbij een deel van de deelnemers een placebo krijgt, kan je met zekerheid uitspraken doen of er een effect is van de vitamine D behandeling. De grootste gerandomiseerde studie waar het effect van vitamine D is getest is gedaan door prof Hupperts in Limburg. Hij vond geen verschil op het ziektebeloop (1). Ook een studie waarin andere dergelijke trials zijn samengevat vond geen meetbaar verschil in ziektebeloop (2). Een relatief klein effect van vitamine D op de ziekte is met deze studies overigens niet uit te sluiten. Dan zouden er duizenden mensen in 1 onderzoek behandeld moeten worden.
Zoals ook genoemd is een te hoge vitamine D spiegel gevaarlijk, met name omdat het een verhoging van het calcium gehalte kan veroorzaken (3). Dat geeft klachten van algehele malaise, dorst, veel plassen en uiteindelijk zelfs insulten en coma. Zo ver komt het gelukkig zelden maar er is dus wel een maximum aan wat veilig is om te gebruiken. Bij andere vitamines zoals B12 geldt dat eigenlijk nauwelijks. Een te hoge bloedspiegel van vitamine D begint bij 160-200 nm/L. De afgelopen jaren heb ik enkele keren meegemaakt dat iemand met MS die algehele malaise ontwikkelde, een te hoge vitamine D bloed waarde had, en weer opknapte na verlagen van de dosis.
Met al deze informatie adviseer ik mensen met MS om te streven naar een “normale” bloedspiegel vitamine D. Als er toch bloed gecontroleerd wordt ivm medicijngebruik wordt de vitamine D spiegel vaak meegenomen. Mensen die graag meer vitamine D willen gebruiken wijs ik er wel op dat ze dan wel in de gaten moeten houden dat ze er geen klachten van krijgen en dat de waardes niet te hoog oplopen.
Referenties
- Hupperts et al: Randomized trial of high-dose daily vitamin D3 in patients with RRMS receiving subcutaneous interferon beta-1a. Neurology (2019).doi:10.1212/WNL.0000000000008445
- Zheng Chao et al: The efficacy of vitamin D in multiple sclerosis: A meta -analysis. MS and related Disorders (2018). https://doi.org/10.1016/j.msard.2018.05.008
- Davies et al: A review of the growing risk of vitamin D toxicity form inappropriate practice. BrJ Clin Pharmacol. (2018) DOI:10.111