MSnieuws bericht sinds dit jaar ook geregeld over onderzoeksnieuws dat extra aandacht verdient. Dit jaar zijn al vier afleveringen verschenen. In deze vijfde aflevering gaat het over een aantal interessante onderzoeksrapporten die in de maanden september tot en met november 2025 zijn uitgekomen. Ook aandacht voor de eerste twee edities van ‘MS moment’ van de Stichting MS Research.
Bloedtest voor MS-verloop
Zoë van Lierop, als neuroloog verbonden aan het Amsterdam UMC, is op 5 september tot doctor gepromoveerd op haar onderzoek naar bloedtesten bij MS. Mogelijk gemaakt door een subsidie aan het MS Centrum Amsterdam van Stichting MS Research. Van Lierop’s onderzoek laat zien dat bepaalde stoffen in het bloed, zogenaamde biomarkers, kunnen helpen om het verloop van MS beter te volgen. Dit is belangrijk omdat MS bij iedereen anders verloopt en het soms lastig is om te zien of de ziekte actief is of dat een patiënt langzaam achteruitgaat.
Mensen met MS krijgen nu vaak neurologische testen en MRI-scans om het ziekteverloop te volgen. Deze onderzoeken kosten veel tijd en geven niet altijd voldoende informatie. Daardoor worden ontstekingen in hersenen en ruggenmerg of langzame achteruitgang soms te laat opgemerkt. Een bloedtest is veel makkelijker en minder belastend, stelt Van Lierop.
Patiënten die behandeld worden met medicijnen voor MS moeten regelmatig bloed laten prikken om te waken voor complicaties. Dat zou volgens Van Lierop te combineren zijn met een bloedtest voor biomarkers. “De resultaten van deze metingen zouden kunnen helpen bij het overwegen van intensievere behandelingen, waardoor de behandeling beter op de persoon afgestemd kan worden. Ook kan het patiënten en artsen meer zekerheid geven over het verloop van de ziekte.”Van Lierop hoopt dat slimme technologie, zoals kunstmatige intelligentie en apps, in de toekomst kan helpen om MS nog beter te volgen. Haar onderzoek is een belangrijke stap richting makkelijkere en betere zorg voor mensen met MS.
Nieuwe inzichten cognitieve problemen
Op 22 oktober is neuropsycholoog Maureen van Dam (Universiteit Leiden) gepromoveerd op haar onderzoek naar cognitieve stoornissen bij mensen met MS. Het onderzoek, uitgevoerd in samenwerking met het MS Centrum Amsterdam, biedt nieuwe inzichten in het herkennen en begrijpen van cognitieve problemen bij MS en opent de deur naar beter erkennen en bespreekbaar maken van deze problemen. Hierdoor verbetert de ondersteuning en behandeling. Van Dam was een van de trekkers van de cognitietour door Nederland onder leiding van professor Hanneke Hulst.
Cognitieve stoornissen komen veel voor bij MS, maar blijven vaak onzichtbaar en moeilijk meetbaar. Mensen met MS merken bijvoorbeeld dat ze trager denken, sneller afgeleid zijn of moeite hebben om informatie vast te houden, terwijl standaardtesten soms nog ‘normaal’ uitvallen. Ook is het niet goed bekend waarom de ene persoon met MS wel cognitieve achteruitgang ervaart en de ander niet.
Van Dam en collega’s hebben gezocht naar wat er schuilgaat achter deze onzichtbare klachten en manieren, om ze eerder, nauwkeuriger en betekenisvoller te herkennen. Met dat doel combineerden ze hersenscans, bloedonderzoek, cognitieve testen en ervaringen van mensen met MS zelf. Door deze verschillende bronnen van informatie met elkaar te verbinden kregen ze een vollediger beeld van cognitieve stoornissen. Zo ontdekten ze dat hogere waarden van het eiwit neurofilament light (NfL) in het bloed kunnen samenhangen met verminderde cognitieve prestaties.
Het onderzoek bracht verder aan het licht dat cognitieve achteruitgang bij MS niet één vast patroon volgt, maar dat er verschillende profielen zijn. De snelheid van informatieverwerking bleek de meest aangedane functie en de beste voorspeller of iemand een cognitieve stoornis had of niet. Samen met mensen met MS ontwikkelde Van Dam een vragenlijst die in kaart brengt hoe cognitieve problemen doorwerken in het dagelijks leven, los van lichamelijke beperkingen.
Ouder wordende mensen met MS
De in november aan het Amsterdm UMC tot doctor gepromoveerde neuroloog Eline Coerver onderzocht hoe de acute ontstekingsactiviteit bij mensen met MS verandert naarmate zij ouder worden. Hiervoor analyseerde zij MRI-scans van meer dan 1000 mensen met MS die onder behandeling zijn in het MS Centrum Amsterdam. Het onderzoek was tweeledig. Voor het eerste deel van haar proefschrift onderzocht Eline Coerver hoe de acute ontstekingsactiviteit bij mensen met MS verandert naarmate zij ouder worden. Coerver bracht aan het licht dat de acute ontstekingsactiviteitafneemt met de leeftijd. Opvallend is dat deze afname niet alleen werd gezien bij mensen met een lange ziekteduur, maar ook bij patiënten die korter geleden de diagnose MS kregen. Deze resultaten kunnen mogelijk van invloed zijn op toekomstige behandelstrategieën, stelt de onderzoekster.
Voor het tweede deel van het proefschrift onderzocht zij of het veilig is voor mensen met langdurig stabiele MS om te stoppen met medicatie.. Coerver concludeerde dat dit, mits onder strikte begeleidinvoor sommigen een haalbare optie is. Maar stoppen met natalizumab bleek bij de meeste mensen tot een terugkeer van ziekteactiviteit te leiden. Er is nog meer onderzoek nodig om met zekerheid uitspraken te doen over het verband tussen leeftijd en het risico op ziekteactiviteit na stoppen met medicatie.
‘MS Moments’
Onderzoeksfinancier Stichting MS Research heeft dit jaar een nieuwigheid geïntroduceerd: ‘MS Moments’: korte, kleinschalige engratis bijeenkomsten met één actueel onderzoeksthema. Steeds samen met een wetenschapper. De eerste twee MS Moments waren op vrijdag 10 en zaterdag 11 oktober.
Tijdens de eerste bijeenkomst ging onderzoeker dr. Marvin van Luijn in op de centrale rol van het Epstein-Barrvirus (EBV) in het ontstaan van MS. Alle mensen met MS hebben ooit EBV gehad. Maar niet iedereen die de infectie doormaakt, ontwikkelt MS. Hoe kan dat? En als EBV zo’n centrale rol speelt, zouden we dan het virus ook kunnen gebruiken om MS te voorkomen?
Op de tweede bijeenkomst gaf genetica-expert dr. Iris Jonkers een inkijkje in de genetische kant van erfelijkheid bij MS: hoewel MS niet erfelijk is, spelen erfelijke factoren wél een rol. Dankzij onderzoek wordt steeds meer ontdekt over hoe onze genen en omgevingsfactoren samenkomen in het ontstaan van MS.
Ander onderzoeksnieuws is te lezen op MS.nl.
Redactie MSnieuws
Bronnen onder andere:
https://msresearch.nl/nieuws/ontdek-ms-moments
https://www.vumc.nl/nieuws/nieuwsdetail/bloedtest-maakt-persoonlijke-zorg-bij-ms-mogelijk.htm