In de afgelopen twee maanden (juli en augustus 2025) is een aantal interessante onderzoeksrapporten verschenen. Hier een kort overzicht daarvan, deel 4 in deze reeks.
Ontwikkeling MS voorspellen met AI
Dr. Giuseppe Pontillo, neuroradioloog aan het Amsterdam UMC en expert op het gebied van MRI-hersenscans van MS, krijgt subsidie voor het met behulp van kunstmatige intelligentie (Engels afgekort AI) ontwerpen van een model om bij individuele mensen met MS de ziekteontwikkeling te voorspellen. Subsidiegever is de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), die dat doet in de vorm van een Veni-beurs. Deze beurs wordt jaarlijks door de NWO uitgereikt aan veelbelovende, recent gepromoveerde wetenschappers.
MS is een ziekte die bij elke patiënt anders verloopt. Pontillo wil met AI op MRI-scans ziektepatronen herkennen om daarmee te voorspellen welke symptomen een patiënt krijgt, hoe snel de ziekte zich ontwikkelt en welke patiënten meer risico lopen op achteruitgang. Uiteindelijk moet dit onderzoek meer kennis opleveren over hoe MS ontstaat en moeten artsen sneller kunnen zien welke patiënten een bepaalde behandeling nodig hebben. Pontillo moet nog aan het onderzoek beginnen en het zal dus waarschijnlijk nog even duren voordat duidelijk wordt of wat hij voor ogen heeft ook echt mogelijk is.
Desgevraagd zegt biomedisch ingenieur en MS-patiënt dr.ir. Bram Platel van de stichting MS in Beeld – hij is gespecialiseerd in de toepassing van technische principes op biologische en medische systemen – dit een waardevol onderzoek te vinden. En wel omdat vroege behandeling met effectieve medicatie uitermate belangrijk is voor met name mensen met een slechte prognose. Omdat er aan die medicatie risico’s zijn verbonden, wil je zo goed mogelijk kunnen voorspellen hoe de ziekte verloopt, zegt Bram Platel. Waarom dat zo belangrijk is, legt hij uit in een filmpje op de website van de stichting.
Biomarkers voor prognose
Aanvullend tipt Bram Platel een interessant artikel over mogelijke biomarkers -stoffen in een lichaam die een indicatie kunnen zijn voor een ziekteproces – voor de prognose van MS. Het artikel gaat over een onderzoek waarin wordt gezocht naar biomarkers naast MRI die kunnen helpen bij het nauwkeuriger voorspellen van MS.
Zo’n onderzoek is er ook van dr. Carla Rodriguez-Mogeda en dr. Ismail Koubiyr, verbonden aan het Amsterdam UMC. Zij onderzochten MRI-scans van de hersenen van overleden mensen met MS, gecombineerd met een gedetailleerde microscopische analyse van diezelfde hersenweefsels. De onderzoekers ontdekten dat de thalamus – een cruciaal hersencentrum voor informatieverwerking en cognitie – een van de eerste en meest aangetaste hersengebieden is bij MS. Volgens de onderzoekers krimpt bij MS die thalamus, vooral als gevolg van een combinatie van immuun-veranderingen en verstoorde hersenverbindingen.
Onvoldoende gegevens over hoe dieet MS beïnvloedt
Uit een Britse studie in het tijdschrift Multiple Sclerosis and Related Disorders, blijkt dat steeds meer mensen met MS hun dieet aanpassen om hun welzijn te verbeteren en hun symptomen onder controle te houden. Het gaat dan vaak om ontstekingsremmende, plantaardige diëten. Maar de studie toont aan dat er onvoldoende degelijke gegevens zijn over hoe een dieet het verloop van MS kan beïnvloeden.
Ook is er geen gestandaardiseerde reeks dieetadviezen voor patiënten, aldus de onderzoekers. Als gevolg daarvan raadplegen patiënten op zoek naar dieetoplossingen mogelijk onbetrouwbare bronnen die diëten promoten die ineffectief of ongezond kunnen zijn.
De onderzoekers vinden het belangrijk om gegevens te verzamelen over hoe voeding de symptomen en het verloop van MS beïnvloedt. Als er meer duidelijkheid is hierover, kunnen mensen met MS begeleiding en ondersteuning krijgen bij het overgaan op gezonde eetgewoonten.
Ocrelizumab via injectie even goed als via infuus
Uit een onderzoek over het toedienen van ocrelizumab via een injectie in de huid blijkt dat dit net zo goed werkt als een infuus via het bloed. Dit biedt een extra behandelingsoptie voor patiënten met MS. Maar dr. Jop Mostert, voorzitter van de Medische Adviescommissie van MS Vereniging Nederland, verwacht vanwege de goede ervaringen met toedienen van ocrelizumab via een infuus niet dat veel artsen in één keer overstappen op injectie in de huid.
Wisselen van natalizumab naar alemtuzumab is veilig
Uit Italiaans onderzoek of het wisselen van natalizumab naar alemtuzumab veilig is, blijkt dat mensen met RRMS probleemloos van deze medicatie kunnen wisselen.Natalizumab is een MS-remmer die wordt gebruikt bij mensen met RRMS. Maar langdurig gebruik kan zorgen voor risico’s voor de gezondheid. In dat geval is het beter om te stoppen met natalizumab. Belangrijk is om te weten welk medicijn daarna een goede vervanger kan zijn.
Bij een onderzoek in Italië stapten 35 mensen met RRMS over van natalizumab naar alemtuzumab. De onderzoekers volgden hen gemiddeld 3,5 jaar. Ze keken of de ziekte stabiel bleef, of er nieuwe plekken op de MRI kwamen en of er bijwerkingen waren. Niemand kreeg een schub en de MRI bleef bij bijna iedereen stabiel. Deelnemers kregen ook geen ernstige bijwerkingen. De conclusie was dat alemtuzumab goed werkt en veilig is. Volgens de onderzoekers is alemtuzumab daarom een goede vervanger van natalizumab.
Uit andere onderzoeken blijkt dat het ook vaak goed gaat wanneer iemand overstapt van natalizumab naar ocrelizumab of rituximab. Overstappen op andere medicijnen zoals fingolimod of dimethylfumaraat lijkt minder goede resultaten te geven. Soms is het ook mogelijk om natalizumab te blijven gebruiken, maar dan met langere tijd tussen de infusen. Wisselen van MS-remmer moet je altijd met je neuroloog bespreken, zodat de behandeling veilig en passend is voor jouw situatie.
Wie meer wil weten over onderzoeken naar MS kan daarvan ook veel informatie vinden op de website MS.nl, een digitaal platform van MS Vereniging Nederland samen met het Nationaal MS Fonds en de Stichting MS Research.
Redactie MSnieuws
Bronnen onder meer:
https://www.zonmw.nl/nl/nieuws/200-onderzoekers-ontvangen-veni-beurs-31-zonmw-projecten
https://www.amsterdamumc.org/nl/vandaag/13-veni-beurzen-voor-amsterdam-umc.htm
https://www.vumc.nl/nieuws/nieuwsdetail/ms-onderzoek-onthult-nieuwe-inzichten-in-hersenschade.htm
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40245351
https://www.ms.nl/nieuws/wisselen-van-natalizumab-naar-alemtuzumab