In de afgelopen twee maanden (mei en juni 2025) zijn enkele interessante en hoopvolle onderzoeksrapporten verschenen. Hier een kort overzicht daarvan, deel 3 in deze reeks.
Nieuw inzicht in verloop en voorspelling van MS
Hersenweefselonderzoek van overleden donoren met MS heeft nieuwe inzichten opgeleverd over het verloop van de ziekte MS. Ontdekt is, dat laesies (weefselschades) met brede ontstekingsranden vaker voorkomen bij mensen met een snellere voortgang van MS. De brede ontstekingsranden lijken hiermee niet alleen een kenmerk van MS te zijn, maar ook een signaal van achteruitgang. Daarmee kunnen ze functioneren als een biologische voorspeller, zodat artsen het ziekteverloop beter kunnen inschatten. Dat is goed nieuws, want het ziekteverloop van MS is lastig te voorspellen.
Speciale scan
Het onderzoek werd in samenwerking uitgevoerd door het Nederlands Herseninstituut, het Rotterdamse MS Centrum ErasMS en de universiteiten van Münster (Duitsland) en Turku (Finland). Het is de eerste keer dat laesies met een brede ontstekingsrand zijn opgemerkt. Dat was mogelijk door het gebruik van een speciale PET-scan (een scan met gebruik van een radioactieve stof om een beter beeld te krijgen van bijvoorbeeld ontstekingen). In de brede rand rondom de ontsteking vonden de onderzoekers afweercellen en stoffen die betrokken zijn bij actieve ontstekingen. De vinding biedt nieuwe inzichten in hoe laesies zich ontwikkelen en hoe die ontwikkelingen veranderingen in MS teweegbrengen. Ze geeft ook het verband aan tussen de brede ontstekingsranden en een snelle achteruitgang van MS.
Behandeling op maat
Vanuit het Nederlands Herseninstituut was Lukas Lütje betrokken bij het onderzoek.
Hij stelt dat dit voor mensen met MS kan betekenen dat ze op de juiste tijd de juiste behandeling kunnen krijgen en dat artsen behandelingen mogelijk beter kunnen afstemmen. En dat dus behandeling op maat, met meer regie voor de patiënt en meer kwaliteit van leven, hiervan een positief gevolg zou kunnen zijn.
Neuroloog Joost Smolders, hoofd van het MS Centrum ErasMS, benadrukt dat vroege herkenning en behandeling van hersenontstekingen met een brede rand extra relevant is omdat er nieuwe medicijnen in ontwikkeling zijn die achteruitgang bij sommige mensen met MS kunnen remmen. Op de site van het Nederlands Herseninstituut staat een link naar een korte samenvatting van het onderzoek.
Krachttraining om gemakkelijker en veiliger te kunnen bewegen
Stichting MS Research heeft een onderzoek gefinancierd van Arianne Gravesteijn, onderzoeker bij MS Centrum Amsterdam. Zij onderzocht hoe zwaar lopen kan zijn voor mensen met MS. Mensen met MS verbruiken bij het lopen meer energie dan mensen zonder MS, terwijl hun energiereserves juist lager zijn. Dat is een dubbele belasting. Het verklaart waarom mensen met MS sneller moe zijn, vaker vallen en alledaagse activiteiten hen meer energie kosten.
‘Loop-specifieke powertraining’
Het onderzoek betreft een kleinschalige studie naar ‘loop-specifieke powertraining’. Dat is een vorm van krachttraining, gericht op het verbeteren van met name de combinatie van kracht en snelheid. Want dat is de sleutel tot efficiënter en stabieler lopen, volgens Gravesteijn. Met tests is het energieverbruik en uithoudingsvermogen in kaart gebracht. De bevindingen van dit onderzoek kunnen tot adviezen leiden over hoe je op een gemakkelijker en veiliger manier kunt blijven bewegen.
De keuze voor deze trainingsvorm komt voort uit eerder onderzoek. Dat toonde aan dat krachttraining bij mensen met secundair progressieve MS (SPMS) de spierkracht in armen, benen en romp verbeterde maar niet minder schade liet zien. Die schade is pas later zichtbaar. Daarom lag de focus van het huidige onderzoek op langdurige, gepersonaliseerde oefenprogramma’s.
De oefeningen zijn gericht op loopbewegingen en kunnen deels in de kliniek en deels thuis worden uitgevoerd. De deelnemers aan het trainingsprogramma worden begeleid door hun eigen fysiotherapeut. Dit sluit goed aan bij de praktijk, waarin mensen meestal buiten het ziekenhuis trainen.
Het onderzoek combineert objectieve cijfers zoals snelheid, balans of vermoeidheid met hoe deelnemers zich voelen. Dit komt niet altijd overeen. Soms zijn er op scans én in bloedonderzoek maar kleine veranderingen te zien maar geven de deelnemers aan zich sterker te voelen en meer vertrouwen te krijgen.
Blijf bewegen
Met haar onderzoek wil Gravesteijn niet de nadruk leggen op beperkingen maar op mogelijkheden. Fysieke activiteit kan het dagelijks functioneren verbeteren en misschien zelfs het ziekteproces beïnvloeden, zegt Gravesteijn. De hoop is dat deze nieuwe training mensen met MS meer regie geeft over hun eigen lichaam.
Ze benadrukt dat beweging waardevol is, ook al is het maar een beetje. Kleine stappen maken al verschil. Haar tips voor mensen met MS: doe wat je leuk vindt, zorg dat je ook aan krachttraining doet en vooral: blijf regelmatig bewegen!
Redactie MSnieuws
Bronnen:
https://msresearch.nl/nieuws/snelle-achteruitgang-voorspelbaar