Het Kabinet wil het arbeidsongeschiktheidsstelsel – waarmee ook veel mensen met MS te maken hebben – grondig veranderen. Nog voor de zomer komt daar een nader voorstel over. Minister Eddy van Hijum (NSC; Sociale Zaken en Werkgelegenheid) kondigt de verandering aan in een brief (datum 28 januari 2025) aan de Tweede Kamer.
De minister wil met name een sterke vereenvoudiging van de regels van de wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA). “Een stelsel dat niet alleen effectief is, maar ook empathisch en rechtvaardig voelt voor werkenden en hun werkgevers.” Het huidige systeem is volgens de minister bovendien nauwelijks meer uitvoerbaar. “Sinds enkele jaren lopen, ondanks maatregelen, de achterstanden in de beoordeling van arbeidsongeschiktheid op.” Daarmee doelt hij op de situatie bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV).
Een van de vereenvoudigingen waaraan hij denkt, is het afschaffen van de aparte Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (IVA). Die uitkering bedraagt nu 75% van het laatstverdiende loon en is bedoeld voor mensen die minstens 80% arbeidsongeschikt zijn bevonden. Als die direct gaan vallen onder de WIA, krijgen ze in het vervolg 70% van het laatstverdiende loon, dus 5% minder. Juist op dat laatste is intussen boos gereageerd door diverse vakorganisaties. Zo spreekt de vakbond CNV van “een ordinaire bezuiniging”, die mensen met deze uitkering veel geld kan kosten.
Ondersteuning naar werk startpunt
Om het systeem eenvoudiger te maken, wil de minister grotendeels het advies volgen van de Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschiktheidsstelsel (OCTAS). Op basis daarvan wil hij laten onderzoeken hoe er meer rekening kan worden gehouden met wat mensen met een ziekte of handicap nog wel kunnen. Volgens de minister moet ondersteuning naar werk, meer dan nu, het startpunt worden. “Het gedetailleerd beoordelen van de mate van arbeidsongeschiktheid zal op een andere manier en op een later moment kunnen worden gedaan.“
De minister wil ook bevorderen dat uitkeringsgerechtigden straks beter kunnen inschatten wat hun financiële situatie wordt, ook als zij in een later stadium eventueel weer kunnen gaan werken. Waarvoor ze dan overigens wel weer herkeurd zullen moeten worden.
Een belangrijke vernieuwing wordt mogelijk ook het verschuiven van de minimale norm van de WIA-uitkering. Nu moet je minstens 35% van je inkomen verliezen door ziekte of een beperking, wil je in aanmerking komen voor een uitkering. Bezien wordt of dat 25% of nog minder zou kunnen worden. Dit mede omdat in de praktijk veel mensen met een laag uurloon en een fysiek zwaar beroep die norm niet blijken te halen. Een verlaging van de drempel zou juist die mensen een financieel voordeel kunnen bezorgen. Nu zijn ze deels afhankelijk van de Toeslagenwet en de Participatiewet.
De minister moet nog wel bezien of de kosten van de verandering te dragen zijn. Verlaging van de WIA-drempel naar 25% betekent jaarlijks bijna € 300 miljoen meer kosten voor de schatkist.
Geen ontslagverbod
De minister gaat niet onderzoeken of er een algeheel ontslagverbod mogelijk is voor mensen die door ziekte of handicap minder dan 35% van hun arbeidscapaciteit verliezen. De Tweede Kamer heeft hier in september 2024 om gevraagd door een motie aan te nemen van Mariëtte Patijn (GroenLinks-PvdA). Volgens de bewindsman moet het in incidentele gevallen voor een werkgever mogelijk blijven “afscheid te nemen van een werknemer voor wie geen aangepast of passend werk meer beschikbaar is.”
De komende tijd gaat de minister met diverse organisaties in gesprek over zijn ideeën. Daarbij wil hij ook bezien of er een oplossing is voor de problemen die soms ontstaan doordat WIA-gerechtigden een of meer toeslagen ontvangen.
Redactie MSnieuws
Bronnen:
https://nos.nl/artikel/2553607-uwv-komend-jaar-flink-meer-kwijt-aan-uitkeringen
En diverse media waaronder: