Bepaalde genetische factoren kunnen het risico verhogen dat je MS krijgt of ervoor zorgen dat de ziekte erger wordt. Die uitkomst (eind 2023) van het Amsterdamse onderzoeksproject Y krijgt nu ruime internationale aandacht. Namelijk in een half augustus verschenen artikel op de website van het Europees Comité voor Behandeling en Onderzoek van MS (ECTRIMS). Een vertaalde versie is te vinden op de site van het MS Centrum Amsterdam.
Een van de wetenschappers die in het artikel aan het woord komt is dr. Eva Strijbis, neuroloog, onderzoeker en bestuurslid van het MS Centrum Amsterdam. Zij vertelt onder meer dat in Project Y onderzoek is gedaan naar de gegevens van mensen met MS die in 1966 in Nederland zijn geboren. Voor ieder van hen is een soort van genetische risicoscore bepaald. Met enkele opvallende conclusies: Bij mensen met de hoogste genetische risico’s was de kans om MS te krijgen 1 op 92 voor vrouwen en 1 op 293 voor mannen. Ter vergelijking: bij mensen met de laagste genetische risico’s was deze kans slechts 1 op 2739 voor vrouwen en 1 op 7900 voor mannen.
Doel van Project Y is vooral factoren te vinden die bepalen of iemand een goed of slecht verloop van MS heeft. Daar horen dus ook genetische factoren bij. Strijbis denkt dat de kennis van het project ook kan helpen bij het mogelijk onderkennen van een andere ziekte dan MS. “Als iemand een zeer lage genetische risicoscore heeft, maar wel symptomen die op MS lijken, dan kan dat een signaal zijn om naar aandoeningen te kijken die MS nabootsen.”
Meer vrouwen dan mannen
Volgens ECTRIMS is een van de opvallendste ontdekkingen van project Y hoe de verhouding tussen mannen en vrouwen met MS de afgelopen halve eeuw is veranderd. In de jaren zestig kregen mannen en vrouwen ongeveer even vaak deze ziekte. Tegenwoordig is dat heel anders: ruim drie keer zoveel vrouwen als mannen ontwikkelen MS. Niet alleen hier maar ook in het buitenland. Zo constateert de Deense professor Melinda Magyari, neuroloog aan het Universitair Ziekenhuis Kopenhagen, in het Ectrims-artikel dat in Denemarken in 2023 bijna 70% van alle MS-patiënten vrouw was.
‘Smeulende MS’
In een ander artikel op de website van MS Centrum Amsterdam vestigt Eva Strijbis de aandacht op de ‘smeulende vorm van MS’. Voor deze categorie patiënten heeft zij een speciaal spreekuur in Amsterdam. Daarbij gaat het om mensen bij wie MS is geconstateerd maar bij wie na enige tijd sprake is van een zeer geleidelijke achteruitgang zonder dat er nieuwe ontstekingen zijn te constateren.
Strijbis heeft hiernaar onderzoek gedaan samen met radioloog Frederik Barkhof – net als zij verbonden aan het universitaire medisch centrum van Amsterdam (Amsterdam UMC). Daarover hebben zij onlangs gepubliceerd in het internationale medium Nature Reviews Neurology.
Voor artsen is het volgens Eva Strijbis ingewikkeld om die ‘smeulende MS’ te behandelen, omdat het vaak moeilijk is om onderscheid te maken tussen MS-symptomen en normale ouderdomsverschijnselen. Ze wil hiernaar nader onderzoek doen met aanvullende tests zoals een ruggenmerg-MRI en hersenvochtanalyse.
Desgevraagd zegt neuroloog dr. Gerald Hengstman, lid van de Medische Adviescommissie van MS Vereniging Nederland en directeur van de MS-kliniek Upendo in Boxtel, dit onderzoek toe te juichen. “Het beter inzicht krijgen in dit proces is van het grootste belang”. Hij voegt er overigens aan toe dat nu al de behandeling en begeleiding van mensen met ‘smeulende MS’ in beginsel op elk MS-spreekuur mogelijk moet zijn. “Achteruitgang zonder MRI-veranderingen komt namelijk heel veel voor. Vroeger noemde je dat secundaire of primair progressieve MS. Misschien valt wel de helft van onze patiënten onder deze noemer.”
Redactie MSnieuws
Bronnen:
https://www.vumc.nl/nieuws/nieuwsdetail/eerste-spreekuur-voor-patienten-met-smeulende-ms.htm