Bestaansonzekerheid zorgt voor stress en zorgmijding. En dat leidt tot meer gezondheidsklachten. Zo stelt de koepelorganisatie Ieder(in) – MS Vereniging Nederland is er lid van. Volgens Ieder(in) maakt bestaansonzekerheid het moeilijk en soms zelfs onmogelijk om gelijkwaardig deel te nemen aan de samenleving. Dat geldt zeker voor mensen met een beperking.
Ieder(in) geeft aan dat er drie omstandigheden zijn die bij mensen met een handicap of een chronische ziekte als MS leiden tot die bestaansonzekerheid. Dat zijn: een lager inkomen, extra kosten en onvoldoende compensatie vanuit de overheid. Op de eigen website geeft Ieder(in) dat weer in een grafiek (infographic) met de titel ‘Een onzeker bestaan’.
Oplossingen
In 2024 kwam Ieder(in) al met een publicatie (‘position paper’) waarin de oorzaken van bestaansonzekerheid onder mensen met een beperking worden beschreven. Er staan ook mogelijke oplossingen in. Dit zijn de drie belangrijkste:
- voor mensen met een beperking moet het inkomen omhoog en voorspelbaar zijn;
- de stapeling van zorgkosten moet stoppen;
- vaste lasten moeten betaalbaar zijn.
In het position paper Bestaanszekerheid staan de concrete maatregelen die hierbij horen.
Vakbonden waarschuwen
Bestaansonzekerheid wordt niet bestreden wanneer er – zoals uit het nieuwe regeerakkoord blijkt – bezuinigd gaat worden op bijvoorbeeld de uitkeringen van de Werkloosheidswet (WW) en de Wet werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA). De vakbonden CNV en FNV waarschuwen voor de gevolgen van die maatregelen en vinden ze een forse, onacceptabele achteruitgang.
De plannen houden onder meer in dat de WW-uitkering de eerste twee maanden verhoogd wordt van 75 naar 80 procent van het loon en daarna zakt naar 70 procent, net als nu. Maar het uitkeringsrecht wordt verkort van twee naar één jaar. “Werkenden hebben zo meer financiële zekerheid en rust om snel passend nieuw werk te vinden”, stelt het nieuwe kabinet in het coalitieakkoord. Maar volgens vice-voorzitter Patrick Fey van het CNV heb je alleen voordeel van het verhogen van de eerste twee maanden als je in die tijd weer een nieuwe baan vindt.
‘Kaalslag’
Vakbond CNV rekende de plannen door en spreekt van “een kaalslag die dit nieuwe kabinet aanricht”. Mensen leveren veel geld in, terwijl de premie hetzelfde blijft. En dat geldt voor ongeveer een kwart van de 200.000 mensen die jaarlijks werkloos worden.
Vakbond FNV wijst erop dat ook nog eens bezuinigd wordt op uitkeringen van de WIA. De vakbond roept op “de afbraak van WW en WIA te stoppen.”
Overigens zal volgens diverse experts de bezuiniging op de WIA mogelijk juridisch onhoudbaar blijken. Vier hoogleraren in sociale zekerheidsrecht stellen in het dagblad NRC dat zo’n maatregel “een inbreuk is op het eigendomsrecht, vastgelegd in het Europese mensenrechtenverdrag.”
UWV-toeslag
De uitvoering van de WW en WIA loopt via het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV). Op de website van het UWV kun je een hulpschema invullen waarmee je stap voor stap kunt nagaan of je misschien een toeslag van het UWV kunt krijgen. Een UWV-toeslag is een aanvulling op je uitkering, en soms op loon bij ziekte. De toeslag helpt om vaste lasten te betalen bij een inkomen lager dan het sociaal minimum. De toeslag van het UWV is iets anders dan de huur- of zorgtoeslag. Door stap voor stap een aantal vragen te beantwoorden kun je snel zien of je voldoet aan de voorwaarden voor de toeslag. De keuzehulp is te vinden op de website van het UWV.
Redactie MSnieuws
Bronnen naast diverse media onder meer:
https://www.uwv.nl/nl/actueel/nieuwe-keuzehulp-om-recht-op-toeslag-te-checken