De CAR-T-celtherapie, die al succesvol wordt ingezet bij bepaalde vormen van kanker, komt steeds dichterbij als mogelijke behandeling voor MS. Wereldwijd is een aantal klinische studies gestart waarin wordt onderzocht of deze therapie de progressie van MS kan vertragen of stoppen. Een klinische studie is de verzamelnaam voor onderzoeken die de veiligheid en werkzaamheid van een nieuwe behandeling testen. Tegelijkertijd werken onderzoekers aan methoden om de behandeling veel goedkoper te maken.
Begin oktober kreeg de 37-jarige Emily Henders uit het Britse Bushey als eerste patiënt in het Verenigd Koninkrijk CAR-T-celtherapie voor MS toegediend. Dat gebeurde in het University College London Hospital (UCLH), zo blijkt uit een bericht van het ziekenhuis op 24 oktober. Ook in de Verenigde Staten en Duitsland lopen inmiddels vergelijkbare studies met MS-patiënten.
CAR-T-celtherapie is bedoeld om het immuunsysteem te resetten door bepaalde B-cellen in het bloed te elimineren. Deze B-cellen zijn betrokken bij de auto-immuunaanvallen bij MS. De therapie gebruikt de eigen T-cellen van de patiënt. T-cellen zijn witte bloedcellen die ziekteverwekkers bestrijden. Ze worden in een laboratorium aangepast om B-cellen te herkennen en te vernietigen. Het doel is met een eenmalige behandeling een langdurige herstelperiode (remissie) te bereiken en verergering van de ziekte (progressie) te stoppen.
“Hoewel behandelingen voor MS de laatste jaren spectaculair zijn verbeterd, stopt geen enkele beschikbare medicatie volledig terugvallen of ziekte-progressie. CAR-T-celtherapie is een spannende nieuwe ontwikkeling in de behandeling van auto-immuunziektes”, zegt Wallace Brownlee, hoofdonderzoeker van de Britse studie en behandelend neuroloog bij het UCLH.
Wereldwijd
De Britse studie – met de codenaam AUTO1-MS1 – is een zogenoemde fase 1-studie. Dat is een onderzoek om vooral de veiligheid van een nieuwe behandeling te testen. De studie staat open voor mensen tussen 18 en 60 jaar met relapsing of progressieve vormen van MS die niet goed reageren op de beste beschikbare medicatie en bij wie de invaliditeit verergert. De studie streeft ernaar tegen begin 2027 wereldwijd maximaal 18 patiënten te hebben.
Voor de behandeling van acute lymfatische leukemie is deze CAR-T-celtherapie al goedgekeurd door het Amerikaanse medicijnagentschap Food and Drug Administration (FDA) en de Britse medicijnautoriteit (MHRA). Voor auto-immuunziektes als MS gaat het nog om medische experimenten.
Eerder berichtte MS Vereniging Nederland al over CAR-T. Zo werd in juli 2025 duidelijk dat Nederlands onderzoek naar CAR-T vooralsnog geen MS omvatte en dat er nog veel onderzoek nodig is voordat de therapie op ruime schaal kan worden ingezet.
Kosten
Een belangrijke belemmering voor bredere toepassing van CAR-T-celtherapie zijn de hoge kosten. Een behandeling kost momenteel ongeveer 500.000 euro, tegenover 5000 tot 25.000 euro per jaar voor huidige MS-medicatie. Nederlandse MS-experts wezen daar eerder op toen zij voorzichtig reageerden op de eerste berichten over CAR-T bij MS. Maar er zijn nu ontwikkelingen die de therapie mogelijk veel goedkoper kunnen maken.
Op 14 oktober kreeg Kernal Biologics 48 miljoen dollar subsidie van de Amerikaanse overheid om KR-402 te ontwikkelen. Dat is een CAR-T-therapie die direct in het lichaam werkt in plaats van in een laboratorium. Volgens het bedrijf kan deze methode de productiekosten aanzienlijk verminderen. Ook kreeg het bedrijf Tr1x op 16 oktober groen licht van de FDA om begin 2026 een studie te starten met TRX319 voor mensen met progressieve MS.
TRX319 is een zogeheten allogene therapie. Dat betekent dat de T-cellen afkomstig zijn van gezonde donors in plaats van de patiënt zelf. Dit maakt een medicatie mogelijk die direct beschikbaar is zonder eerdere laboratoriumbewerking. Ook dat is een goedkopere methode.
Beide ontwikkelingen vergen veel onderzoek. Het zal daarom vermoedelijk nog jaren duren voordat duidelijk is of deze behandelingen veilig, effectief én betaalbaar zijn.
Redactie MSnieuws
Bronnen: onder meer
https://www.uclh.nhs.uk/news/first-ms-patient-uk-trialling-car-t-cell-therapy-uclh