Uitgebreid onderzoek aan de Keio Universiteit in Japan wijst erop dat darmcellen mogelijk een wezenlijke rol spelen bij het ontstaan van MS. De bevindingen zijn voornamelijk afkomstig uit dieronderzoek, maar sluiten aan bij eerder – ook Nederlands – onderzoek naar de darm als behandelingslocatie bij MS. De studieresultaten zijn gepubliceerd op 1 april 2026 in het wetenschappelijke tijdschrift Science Immunology.
De Japanse onderzoekers hebben ontdekt dat cellen die de binnenkant van de darm bekleden — darmepitheelcellen — bij muizen met een MS-achtige ziekte bepaalde immuuncellen activeren. Die immuuncellen trekken vervolgens naar de hersenen en het ruggenmerg, waar ze ontstekingen veroorzaken. Toen de onderzoekers dat activeringsmechanisme in de darmcellen uitschakelden, nam zowel het aantal ontstekingscellen als de ernst van de ziekte merkbaar af.
Naast het dieronderzoek bekeken de onderzoekers ook darmweefsel van mensen met MS. Daarin zagen zij hetzelfde patroon als bij de muizen: de darmcellen waren actiever in het in gang zetten van ontstekingscellen. Dit geeft de bevindingen extra gewicht, al gaat het nog maar om een beperkt aantal observaties bij mensen.
Opgemerkt moet worden dat het meeste onderzoek is gedaan in muizen met experimentele auto-immune encefalomyelitis (EAE), een laboratoriummodel dat MS nabootst maar wezenlijk verschilt van de ziekte bij mensen. Behandelingen die in dit model werken, blijken bij mensen met MS lang niet altijd effect te hebben — en soms zelfs averechts te werken. De onderzoekers zelf omschrijven het gevonden mechanisme dan ook als een mogelijk aangrijpingspunt voor nieuwe therapieën, maar zeggen erbij dat de weg daarheen nog lang is.
Nederlands onderzoek
De Japanse bevindingen sluiten aan bij eerder werk van de neuroloog Bob van Oosten van het MS Centrum Amsterdam. Hij onderzocht, met financiële steun van Stichting MS Research, of een poeptransplantatie — het overbrengen van darmflora van een gezonde donor — veilig en haalbaar is bij mensen met MS. In die kleinschalige proef, die in 2021-2022 werd uitgevoerd met tien mensen met MS, verdroeg iedereen de behandeling goed. Het effect op de MS-verschijnselen was echter wisselend. Sommige deelnemers meldden verbetering, anderen merkten geen verschil en bij één deelnemer trad een terugval op. De onderzoekers zagen wel aanwijzingen voor veranderingen in het immuunsysteem, die zij de moeite waard vonden om verder te onderzoeken. Of er een vervolgonderzoek op de Nederlandse proefstudie komt, is nog niet bekend.
Het nieuwe Japanse onderzoek geeft nu een mogelijke biologische verklaring voor de vraag of darmflora überhaupt van invloed kan zijn op MS.
Redactie MSnieuws
Bronnen:
https://doi.org/10.1126/sciimmunol.aec1627
https://www.msresearch.nl/ms-onderzoek/onderzoek-dat-wij-financieren/poeptransplantatie-bij-ms/