Niet iedereen met een zeer actieve vorm van MS, die ter behandeling is overgestapt van Tysabri naar Tyruko, is daar blij mee. Dat blijkt uit een onderzoek bij 83 patiënten van het MS Centrum Amsterdam, verbonden aan het Amsterdam UMC. De studie is op 16 maart gepubliceerd in het tijdschrift Multiple Sclerosis and Related Disorders.
Zowel Tysabri als Tyruko bevatten de werkzame stof natalizumab. Tysabri is het origineel, van farmaceut Biogen, Tyruko de gelijkwaardige, goedkopere vervanger van farmaceut Sandoz . Beide middelen zijn biologisch geproduceerd. Amsterdam is – net als andere MS-centra – vanwege de kosten op Tyruko overgestapt.
Uit het onderzoek blijkt dat beide middelen even goed werken. De bloedspiegels van het middel verschilden niet. Er werden ook geen terugvallen gemeld na de overgang. Maar wel zei 15% van de deelnemers meer bijwerkingen te ervaren met Tyruko, zoals vermoeidheid, duizeligheid en hoofdpijn en was de algehele tevredenheid over de behandeling lager.
‘Nocebo-effect’
De onderzoekers sluiten overigens niet uit dat de gemelde bijwerkingen mogelijk deels het gevolg zijn van het zogeheten ‘nocebo’-effect. Dat is het fenomeen dat mensen soms lichamelijke klachten krijgen door negatieve verwachtingen. In een geblindeerde studie — waarbij deelnemers niet wisten welk middel ze kregen — werden namelijk geen betekenende verschillen in bijwerkingen of werkzaamheid gevonden tussen Tyruko en Tysabri. Een analyse van 12 eerdere studies, gepubliceerd in februari 2025 in het tijdschrift Biologics, bevestigt dat het overstappen in het algemeen geen verhoogd risico op bijwerkingen geeft.
Dat neemt niet weg dat gebruikers van de medicijnen wél een verschil kunnen merken. Op groepsniveau vallen ervaringen tegen elkaar weg maar persoonlijk kan iemand juist meer of minder bijwerkingen krijgen. Zo verdween bij één deelnemer uit de Amsterdamse studie een huiduitslag pas nadat was teruggestapt op Tysabri.
Virustest knelpunt
Bij de overstap naar Tyruko verandert ook de test voor het JC-virus — het virus dat bij langdurig gebruik van natalizumab het risico op de ernstige hersenaandoening PML verhoogt. In de praktijk is gebleken dat mensen door de nieuwe test een alarmerende uitslag kunnen krijgen wat bij de oude test niet het geval zou zijn geweest. In een studie van het Oslo Universiteitsziekenhuis stopten vier mensen met natalizumab op basis van een hoge uitslag met de nieuwe test, terwijl hun eerdere testuitslagen negatief waren. Meerdere studies bevestigen dit verschil. Internationaal roepen onderzoekers daarom op tot harmonisatie van de twee testen.
In april vorig jaar heeft de MS-werkgroep van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN) zelfs even geadviseerd het gebruik van Tyruko in de pauzestand te zetten in afwachting van een betere virustest. Een advies dat overigens niet door alle neurologen is opgevolgd en dat hoeft dan ook niet. Bob van Oosten – voorzitter MS-werkgroep NVN en als neuroloog verbonden aan het MS Centrum Amsterdam: “Het is een advies, geen richtlijn.”
Hij voegt eraan toe dat veel neurologen het onwenselijk vinden afhankelijk te zijn van testen die farmaceutische bedrijven koppelen aan hun medicijn. “Daarom werken we nu samen met de bloedbank Sanquin aan de ontwikkeling van een onafhankelijke test.” Sanquin is een niet op winst gerichte organisatie waarvan de hoofdvestiging in Amsterdam zit.
Mensen met MS die vragen hebben over de overstap of de JC-virus-test, kunnen dit het beste bespreken met hun eigen arts of neuroloog.
Redactie MSnieuws
Bronnen onder meer: dr. Bob van Oosten en
https://doi.org/10.1016/j.msard.2026.107147
https://doi.org/10.3390/biologics5010006