De Algemene Rekenkamer vindt het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel nog steeds ‘foutgevoelig’. Nederlands hoogste controleur van de uitgaven van de rijksoverheid herhaalt in een op 3 december aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) gestuurd onderzoeksrapport met klem de aanbeveling om het stelsel snel ingrijpend te wijzigen. “De wet- en regelgeving is te ingewikkeld.” De term ‘foutgevoelig’ komt in het stuk wel 19 keer voor. Ook een aantal mensen met MS heeft met dit stelsel te maken.
In een eerder rapport had de Algemene Rekenkamer al vastgesteld dat de uitvoering van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) voor het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) onuitvoerbaar is geworden. De Rekenkamer schrijft nu: “Dat de uitvoeringsinstantie en het ministerie blind waren voor de signalen heeft tot tienduizenden verkeerd vastgestelde uitkeringen geleid.”
De verantwoordelijke minister van SZW heeft wel wijzigingen aangekondigd maar de Rekenkamer vraagt om een hoger tempo. “Het is belangrijk dat de politieke partijen dit betrekken bij hun onderhandelingen over een coalitieakkoord voor een nieuw kabinet.”
Tienduizenden fouten
Het rapport stelt dat de fouten die sinds 2020 door het UWV zijn gemaakt gevolgen hebben gehad voor het recht op en de hoogte en duur van tienduizenden WIA-uitkeringen. Het gaat om fouten die mede zijn ontstaan doordat ten tijde van de coronacrisis veel ambtenaren thuis zijn gaan werken. Ook hadden medewerkers te maken met verouderde computersystemen en is er al tijden een tekort aan verzekeringsartsen.
Volgens de Rekenkamer is niet aangetoond dat de inmiddels genomen maatregelen afdoende zijn om het aantal fouten terug te dringen naar ‘een acceptabel niveau’. Geadviseerd wordt dan ook een scherper ministerieel toezicht in te stellen.
Verwijt
In een toelichting zegt president Pieter Duisenberg van de Algemene Rekenkamer dat het UWV de afgelopen jaren vooral bezig is geweest met het wegwerken van wachtlijsten en niet met het juist vaststellen van uitkeringen. Hij verwijt dat overigens ook de politici. Maar hij beklemtoont toch vooral de onuitvoerbaarheid van het systeem.
“Het is cruciaal om de WIA eenvoudiger te maken. Voor de uitvoerbaarheid, voor het UWV, voor de politiek om het te kunnen controleren, maar vooral ook voor de mensen thuis. Nu is het voor hen ook te complex om te checken of wat je krijgt klopt.” Hij wordt hierin intussen bijgevallen door Fatma Koser Kaya, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad. Ook het UWV zelf laat weten zich te herkennen in de conclusies van de Rekenkamer.
Het UWV schat dat, bij mensen van wie is geconstateerd dat ze een te lage WIA-uitkering hebben gekregen, het gemiddeld zal gaan om in totaal € 2745 bruto. Maar er kunnen ook fouten zijn gemaakt tot ruwweg € 25.000. De Rekenkamer zegt deze constatering ‘realistisch’ te vinden.
Uit de stukken blijkt dat er waarschijnlijk 400 mensen zijn die helemaal geen uitkering hebben gekregen terwijl ze er wel recht op hadden, 12.000 mensen waarschijnlijk een te hoge uitkering hebben gehad en 1600 mensen een uitkering hebben gekregen maar daar eigenlijk geen recht op hadden. Mensen die te weinig hebben ontvangen krijgen een compensatie en wie te veel geld heeft gekregen hoeft dat in beginsel niet terug te betalen.
Redactie MSnieuws
Bronnen: