Op het jaarcongres van het Europees Comité voor Behandeling en Onderzoek van MS (ECTRIMS) – 24-26 september in Barcelona – was veel aandacht voor nieuwe MS-behandelingen. Daarbij ging het vaak om behandelingen die nog niet helemaal zijn goedgekeurd, omdat er nog nieuwe proeven nodig zijn. Zoals bij BTK-remmers en CAR T-celtherapie.
BTK staat voor Bruton Tyrosine Kinase. Dat is een belangrijk eiwit in B-cellen, een witte bloedcel die een rol speelt in het immuunsysteem. BTK-remmers zijn medicijnen die de werking van het BTK-eiwit blokkeren. Ze zijn al in gebruik tegen sommige kankers, maar worden nu ook onderzocht voor de behandeling van MS en gelijksoortige ziektes als NMOSD en MOGAD. Ze kunnen namelijk ontstekingen in het centrale zenuwstelsel remmen en daarbij de zogeheten bloedhersenbarrière passeren, iets wat andere MS-medicijnen niet kunnen.
CAR T staat voor Chimeric Antigen Receptor T-cellen. CAR T-cellen zijn speciale afweercellen die in het laboratorium sterker worden gemaakt. Daarmee zijn de eigen T-cellen van een patiënt genetisch te veranderen. Ook CAR T-cellen worden nog alleen tegen kanker gebruikt, maar misschien kunnen ze in de toekomst ook helpen tegen MS. Het onderzoek naar die therapie is intussen vergevorderd.
Op het ECTRIMS-congres trok ook het bewijs de aandacht dat stamceltransplantatie op de langere termijn betere resultaten kan opleveren voor mensen met agressieve MS dan een behandeling met ziektemodulerende medicijnen (DMT). Over die medicijnen stelt een op het congres bekendgemaakt onderzoeksrapport dat ocrelizumab zorgt voor een betere controle van een nieuw opkomen van MS dan fingolimod, natalizumab en alemtuzumab.
Invloed menopauze
Veel belangstelling was er voor een onderzoek dat aantoont dat de menopauze bij vrouwen een grote invloed kan hebben op hoe MS zich voor het eerst manifesteert. Deze nieuwe bevindingen zouden kunnen leiden tot meer gerichte, op de persoon afgestemde behandelingen.
Het onderzoek toonde ook duidelijke verschillen aan in het eerste verschijnen van MS-symptomen tussen vrouwen vóór de menopauze en vrouwen na de menopauze en mannen. Bij vrouwen vóór de menopauze verschenen de eerste MS-symptomen vaak in de oogzenuw.
Rehabilitatie
Rehabilitatie was ook een opmerkelijk thema op het congres in Barcelona. Rehabilitatie is in dit geval een verzamelwoord voor oefeningen om beter te bewegen na een ziekte of blessure. Goed bewegen blijkt een positief effect te hebben op het voorkomen of uitstellen van MS, het verloop van de ziekte en vooral op de symptomen. Rehabilitatie zou daarom vanaf het begin van MS een onderdeel moeten zijn van de behandeling, vinden veel wetenschappers. Er komen almaar nieuwe apps die daarbij kunnen helpen. Bijvoorbeeld apps die gezondheid en activiteit meten. Hiermee is het mogelijk problemen te ontdekken en de invloed van behandelingen te zien. Over rehabilitatie bij oudere mensen met MS is er steeds meer kennis. En andersom is bepaalde kennis over ouder worden ook belangrijk voor MS.
Nog een onderwerp dat op ECTRIMS 2025 aandacht kreeg was de vraag wat MS doet met het denkvermogen, de cognitie.“Voor mij een bevestiging dat we met het werken hieraan op de goede weg zijn, ” aldus de op het congres aanwezige Nederlandse hersenonderzoeker Hanneke Hulst.
ECTRIMS is de grootste MS-organisatie ter wereld. Op het jaarcongres in Barcelona kwamen meer dan 9600 onderzoekers, clinici en zorgverleners bijeen. De afsluiter was een ‘Patiëntengemeenschapsdag’. Dat is een dag voor mensen met MS en hun naasten, waarin MS-experts de complexe onderwerpen in heldere en begrijpelijke taal toelichten. Naast 400 aanwezigen in Barcelona volgden ook duizenden mensen online deze patiëntendag.
Verslagen, podcasts en op het congres gepresenteerde teksten zijn terug te vinden op de speciale website van ECTRIMS 2025. Een verslag is ook te lezen op de website MS.nl, een gezamenlijk platform van MS Vereniging Nederland, de Stichting Nationaal MS Fonds en de Stichting MS Research.
Redactie MSnieuws
Bronnen onder meer: