Een internationaal adviescomité voor onderzoek naar MS heeft de officiële kenmerken van de ziekte MS, de zogenoemde McDonald-criteria, opnieuw geformuleerd. Dat is op 18 september bevestigd door een publicatie op de website van het wetenschappelijk orgaan The Lancet Neurology. Aan de nieuwe criteria, met als vaststellingsjaar 2024, wordt ook uitgebreid aandacht besteed op de website van het Europees Comité voor Behandeling en Onderzoek van MS (ECTRIMS).
Aan de hand van de nieuwe criteria zijn artsen in staat sneller en nauwkeuriger te constateren of bepaalde verschijnselen zijn toe te schrijven aan MS of een andere ziekte. Dat maakt het mogelijk eerder met behandeling en ondersteuning van patiënten te beginnen.
De McDonald-criteria beschrijven niet alleen bepaalde ziektekenmerken maar ook hoe ze betrouwbaar zijn waar te nemen. De diagnoseregels voor MS zijn genoemd naar de Nieuw-Zeelandse neuroloog William Ian McDonald (1933-2006). Hij was de voorzitter van het deskundigenpanel dat deze kenmerken voor MS in 2001 voor het eerst heeft opgesteld. Dat had alles te maken met de opkomst van de MRI-scan.
Eerste onderzoek soms al voldoende
Een van de belangrijkste veranderingen in de nieuwe criteria is dat artsen niet meer altijd hoeven te wachten op het constateren van nieuwe afwijkingen op een volgende MRI-scan of een nieuwe aanval, om de definitieve diagnose MS te stellen. Soms kan ook bij het eerste onderzoek al voldoende bewijs worden gevonden dat de ziekte door de tijd heen actief is geweest en dat het dus om de chronische ziekte MS gaat. Dat is mogelijk gemaakt doordat er meer en betere manieren zijn om ziekteactiviteit aan te tonen. Ook kunnen bij de diagnosestelling nu meer dan voorheen afwijkingen bij de oogzenuw meetellen.
Door het periodiek vernieuwen van de McDonald-criteria wordt voor patiënten vooral tijdwinst geboekt tussen de eerste symptomen van MS en de officieel bevestigde diagnose. In 2001 duurde het gemiddeld ongeveer vier jaar eer definitief de diagnose MS vast stond, nu gemiddeld een jaar. Daarmee kan sneller begonnen worden met de behandeling. Dat verbetert de langetermijnresultaten voor mensen met MS.
Twee Nederlanders onder experts
De herziene criteria zijn het werk van 56 internationale experts uit 16 landen. Voor die ruime opzet is gekozen om te bereiken dat er wereldwijd een eenduidig oordeel ontstaat over MS, zodat diagnoses minder variëren tussen landen en ziekenhuizen. Bij de experts zijn twee Nederlanders: de neuroloog professor dr. Joep Killestein (directeur van het MS Centrum Amsterdam) en de neuroradioloog professor dr. Frederik Barkhof (Amsterdam UMC).
In de stukken wordt ook de neuroloog professor dr. Chris Polman genoemd. Hij was in 1995 de eerste gespecialiseerde MS-professor in Nederland en in 1998 medeoprichter van het MS Centrum Amsterdam. Polman gaf 15 jaar leiding aan dat centrum en was tot zijn pensioen in najaar 2023 voorzitter van de raad van bestuur van Amsterdam UMC. Hij schreef mee aan de versies van de McDonaldcriteria in 2005 en 2010.
Ook patiënten betrokken
Bij het opstellen van de nieuwe criteria zijn voor het eerst ook patiënten-vertegenwoordigers betrokken. Dit om ervoor te zorgen dat de richtlijnen beter gaan aansluiten bij de praktijk en bij wat mensen met MS in hun dagelijks leven ervaren. Doel was om de criteria niet alleen medisch-technisch sterker te maken maar ook menselijker en realistischer. Daardoor zijn ze wereldwijd toepasbaar en doen ze meer recht aan de behoeften van patiënten. Over de hele wereld zijn er 2,8 miljoen mensen met MS.
Redactie MSnieuws
Bronnen:
Onder meer de Stichting MS in Beeld en
https://www.thelancet.com/journals/laneur/article/PIIS1474-4422(25)00270-4/abstract