Rond de jaarwisseling 2023/2024 zijn twee onderzoeksrapporten verschenen over het mogelijke verband tussen vitamine D en MS. In december een onderzoeksrapport van wetenschappers uit Australië en Nieuw-Zeeland. Met als conclusie dat geen vermindering van de ziekteactiviteit van MS viel aan te tonen na extra toediening van vitamine D3. Gebaseerd op acht jaar onderzoek bij meer dan 200 patiënten met een zogeheten ‘klinisch geïsoleerd syndroom’ (Engels afgekort CIS), een voorloper van MS. Hierover is meer te lezen bij https://www.ms.nl/nieuws/vertraagt-vitamine-d-de-ontwikkeling-van-ms
Op 12 februari 2024 verscheen het tweede rapport, afkomstig van wetenschappers van de universiteit van het Amerikaanse Berkeley. Zij menen dat er wel degelijk aanwijzingen zijn van verband tussen MS en vitamine D. Daarbij baseren zij zich op nader onderzoek naar de eiwit-gegevens van ruim 13.000 mensen met MS, vergeleken met drie keer zoveel mensen zonder MS, allen Europeanen. Wel voegen de onderzoekers eraan toe dat het onderlinge mechanisme nog onduidelijk is.
Raymond Hupperts (2009)
De relatie tussen MS en vitamine D is al heel lang onderwerp van onderzoek, ook in Nederland. Zo betoogde neuroloog professor dr. Raymond Hupperts in juni 2009 bij de aanvaarding van zijn hoogleraarschap in Maastricht er vrij zeker van dat er een verband bestaat tussen MS en zonlicht en daarmee dus ook – de onder invloed van de zon ontwikkelde – vitamine D. En dat dit mogelijk mede verklaart waarom er naar verhouding in Noord Europa meer mensen met MS zijn dan bijvoorbeeld in Afrika.
Hupperts toen: “Er zijn toenemende aanwijzingen dat er een omgekeerde relatie bestaat tussen de hoeveelheid zonlicht en de ernst van MS. (…) Verder blijkt uit eigen onderzoek dat er een relatie is tussen vitamine D en de verschijnselen van MS. Dat het afweersysteem van MS-patiënten door vitamine D stabieler wordt en minder ontstekingsgevoelig. Deze bevindingen suggereren in elk geval dat vitamine D een ziekte-veranderend effect heeft bij MS”.
Joost Smolders (2016)
Hupperts betoog was indertijd onderdeel van de uiteindelijk vijftigdelige serie over MS-onderzoek in Nederland van MSzien, het digitale magazine van het voormalige MSweb. In deel 41 (december 2016) stelde neuroloog dr. Joost Smolders – zo’n vijftien jaar geleden assistent van professor Hupperts, nu hoofd van het Rotterdamse ErasMS-centrum – op basis van eigen onderzoekgegevens dat duidelijk is dat sommige mensen met MS beslist baat zullen hebben bij supplementen vitamine D omdat het effect meetbaar is gebleken. Al voegde hij eraan toe dat door mensen met MS geen wonderen moeten worden verwacht van het innemen van extra vitamine D.
Contact met Joost Smolders nu leert dat hij er in grote lijnen nog steeds zo over denkt. Hij wijst er overigens op dat het onderzoek in Australië en Nieuw-Zeeland beperkt van omvang is en de onderzoekers zich kennelijk niet hebben afgevraagd of het nu zo erg is dat het effect van vitamine-D op MS misschien klein is. Dit te meer omdat vitamine D heel weinig kost, vergeleken met MS-medicijnen.
Bronnen:
onder meer diverse publicaties in MSzien en
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38085047/
https://orcid.org/0000-0003-2525-523X