Stamceltransplantatie is een geschikte therapie voor bepaalde mensen met MS. Maar uit de nieuwste afspraken van twee belangrijke Europese medische koepelorganisaties op dit gebied blijkt dat stamceltransplantatie in uitzonderlijke gevallen misschien ook geschikt zou kunnen zijn voor mensen met NMOSD. In het bijzonder voor mensen die niet reageren op andere behandelingen. Wel is er door beperkt onderzoek over de effectiviteit bij NMOSD nog veel onzekerheid.
De twee organisaties zijn het Europees Comité voor Behandeling en Onderzoek van Multiple Sclerose (Engels afgekort ECTRIMS) en het Europese genootschap van specialisten op het gebied van stamceltransplantatie, in het Engels de European Group for Blood and Marrow Transplantation (EBMT). De afgelopen jaren hebben zij gewerkt aan nieuwe basisafspraken voor de toepassing van autologe Hematopoëtische stamceltransplantatie (aHSCT) bij mensen met MS. Daar is uiteindelijk overeenstemming over bereikt. En voor het eerst is daarbij ook NMOSD genoemd.
NMOSD is een aandoening waarvan de verschijnselen lijken op die van MS. Sinds enkele jaren behartigt MS Vereniging Nederland ook de belangen voor mensen met NMOSD.
Haast geboden
Over de overeenstemming over de behandeling met stamceltherapie, is op 28 april een bericht geplaatst op de website van ECTRIMS. Daarbij is vermeld dat de aanbevelingen zijn gebaseerd op beschikbaar bewijs. Althans als het gaat om MS. Een van de aanbevelingen is dat aHSCT dient te worden aangeboden aan mensen met RRMS “na falen van zeer effectieve ziektemodificerende therapieën” – bij velen bekend onder de Engelse afkorting DMT –“maar vóór de ontwikkeling van onomkeerbare invaliditeit.”
Dat laatste betekent dat wordt erkend dat haast geboden is met de beslissing om aHSCT toe te passen bij iemand met een agressieve vorm van MS.
Uiterste oplossing
Aan de aanbevelingen is toegevoegd dat aHSCT ook “kan worden overwogen voor behandelingsresistente NMOSD (…) bij mensen voor wie geen andere behandelingsopties beschikbaar zijn.” Dus als uiterste oplossing. Reden voor de voorzichtige formulering is dat het wetenschappelijk bewijs van succes van stamceltransplantatie bij NMOSD nog zeer gering is. Dit komt vooral doordat er op dit gebied nog maar weinig onderzoek is gedaan.
Immuunsysteem resetten
Bij aHSCT worden eerst eigen stamcellen afgenomen. Daarna krijgt de patiënt chemotherapie om de cellen van het immuunsysteem, die bij de ziekte een rol spelen, te doden. Vervolgens krijgt hij of zij de eigen stamcellen terug en kan een nieuw immuunsysteem uitgroeien. ECTRIMS noemt dit een belangrijke manier om bij bepaalde mensen met MS het immuunsysteem te ‘resetten’. Volgens de organisatie hebben in de loop der tijd betere behandelprotocollen en patiëntenselectie de procedure veiliger en effectiever gemaakt.
Redactie MSnieuws
Bronnen:
https://www.nature.com/articles/s41582-024-01050-x
en biomedisch technoloog dr.ir. Bram Platel, voorzitter van de Stichting MS in Beeld en lid van de Projectgroep aHSCT van MS Vereniging Nederland.